Reahart - Wikipedy Springe nei ynhâld Main menu Main menu nei sydbalke ferplakke ferbergje Navigaasje Haadside Wikipedy-mienskip Koartlyn feroare Samar in side Help Bysûndere siden Sykje Sykje Appearance Donaasjes Akkount meitsje Oanmelde Persoanlik ark Donaasjes Akkount meitsje Oanmelde Ynhâld nei sydbalke ferplakke ferbergje Begjin 1 Beskriuwing 2 Fersprieding Subseksje Fersprieding omklappe 2.1 It reahart yn Nederlân 3 Undersoarten 4 Ekology 5 Status en bedrigingen 6 Boarnen, noaten en referinsjes Ynhâldsopjefte omklappe Reahart 106 talen Afrikaans Aragonés العربية الدارجة مصرى Asturianu Kotava Azərbaycanca تۆرکجه Башҡортса Basa Bali Žemaitėška Беларуская (тарашкевіца) Беларуская Български བོད་ཡིག Brezhoneg Català Нохчийн Cebuano Čeština Kaszëbsczi Cymraeg Dansk Deutsch Ελληνικά English Esperanto Español Eesti Euskara فارسی Suomi Võro Fɔ̀ngbè Français Gaeilge Galego Gaelg עברית हिन्दी Hrvatski Magyar Հայերեն Bahasa Indonesia Íslenska Italiano 日本語 ქართული Taqbaylit Қазақша 한국어 Kurdî Кыргызча Latina Lëtzebuergesch Lietuvių Latviešu मैथिली Malagasy Олык марий Македонски Bahasa Melayu مازِرونی Napulitano Nederlands Norsk nynorsk Norsk bokmål Diné bizaad Occitan Livvinkarjala Ирон ਪੰਜਾਬੀ Picard Polski پنجابی Português Runa Simi Română Русский Саха тыла Scots Srpskohrvatski / српскохрватски Simple English Slovenčina Slovenščina Anarâškielâ Shqip Српски / srpski Svenska தமிழ் ไทย Türkmençe Tagalog Türkçe ئۇيغۇرچە / Uyghurche Українська اردو Oʻzbekcha / ўзбекча Vèneto Tiếng Việt Walon Winaray 吴语 粵語 中文 Keppelings bewurkje Artikel Oerlis Frysk Lêze Bewurkje Boarne bewurkje Skiednis besjen Helpmiddels Helpmiddels nei sydbalke ferplakke ferbergje Actions Lêze Bewurkje Boarne bewurkje Skiednis besjen Algemien Hjirmei keppele Keppelings folgje Fêste keppeling Sidegegevens Dizze side sitearje Get shortened URL Switch to legacy parser Ofdrukke/eksportearje Boek meitsje Ynlade as PDF Ofdrukferzje Yn oare projekten Wikimedia Commons Wikispecies Wikidata-item Appearance nei sydbalke ferplakke ferbergje Ut Wikipedy <small>{{Color box|#008000}} hjoeddeistige lânseigen fersprieding <br>{{Color box|#5FD04A}} histoaryske lânseigen fersprieding <br>{{Color box|#FF0000}} yntrodusearre as [[eksoat]] troch de minske</small>"}},"i":0}}]}'> Reahart taksonomy ryk dieren (Animalia) stamme rêchstringdieren (Chordata) klasse sûchdieren (Mammalia) skift evenhoevigen Artiodactyla famylje harteftigen Cervidae skaai echte harten (Cervus) soarte Cervus elaphus Linnaeus, 1758 IUCN-status: ferspriedingsgebiet      hjoeddeistige lânseigen fersprieding      histoaryske lânseigen fersprieding      yntrodusearre as eksoat troch de minske It reahart (Cervus elaphus) is nei de eland it grutste hart dat yn Europa foarkomt. Yn Nederlân is it ien fan 'e meast ymposante wylde dieren. It reahart stiet bekend om syn krêftige bou en it grutte gewei fan it mantsje. Beskriuwing [bewurkje seksje | boarne bewurkje] Bok yn 'e winter. It reahart hat in slanke, mar sterke bou. It hier is simmerdeis brúnread fan kleur. Winterdeis feroaret de kleur nei griisbrún. In folwoeksen bok hat in skofthichte fan 110 oant 140 sintimeter en kin tusken de 160 en 250 kilo weagje. De hine (of geit) is in stik lytser en lichter. Allinnich de bokken drage in gewei, dat alle jierren yn 'e lette winter ôfsmiten wurdt. Fuortendaliks dêrnei groeit der in nij en faak grutter gewei werom, oerdutsen mei in sêft hier, dat letter oan beammen ôffage wurdt. Kealtsjes ha ljochte plakken op it hier. Fersprieding [bewurkje seksje | boarne bewurkje] Reaharten komme foar yn grutte dielen fan Europa, Aazje en it noarden fan Afrika. Se binne ek yntrodusearre yn Nij-Seelân en Austraalje. Se libje it leafst yn boskrike gebieten, mar kinne harren goed oanpasse en komme ek foar op iepen heidefjilden en yn sompige gebieten, as der mar genôch dekking en fretten te finen is. It reahart yn Nederlân [bewurkje seksje | boarne bewurkje] Yn 'e midsiuwen kaam it reahart yn hiel Nederlân foar. Troch de jacht op it bist, it oanmeitsjen fan lân foar lânbou en de bou fan doarpen en stêden rekke it reahart in grut part fan syn habitat yn Nederlân kwyt. Tsjin 'e ein fan 'e 19e iuw wie it reahart hast ferdwûn. Allinne op 'e Feluwe wiene noch bisten, dy't op de lângoeden dêr beskerming krigen. Sa koenen de populaasjes op it Kroandomein it Loo en yn it Nasjonaal Park de Feluwe wer groeie. Letter kamen dêr nije gebieten by, lykas de Oostvaardersplassen dêr't bisten útset waarden. Op guon plakken lykas op 'e Feluwe wurde se beheard. Dat is nedich om de populaasje yn lykwicht te hâlden mei it beskikbere fretten en de ferkearsfeiligens. Yn 'e Oostvaardersplassen libje se yn in mear natuerlike setting sûnder natuerlike fijannen. Ek yn Noard-Brabân en Limburch wurde hieltyd faker reaharten sjoen troch de oanlis fan ekodukten. Reaharten komme op it stuit (2026) net yn Fryslân foar. Ut en troch is der wolris in swalker waarnommen, lykas yn novimber 2025 by Easterwâlde.[1] Der binne plannen om it edelhert yn it Drintsk-Fryske Wâld te yntrodusearjen. Ut in ûndersyk fan 'e provinsje Drinte die bliken dat dêr plak is foar likernôch 150 reaharten. Tocht wurdt dat in populaasje fan reaharten in posityf effekt hat op 'e natuer en it toerisme fan it Drintsk-Fryske Wâld.[2] Undersoarten [bewurkje seksje | boarne bewurkje] De taksonomyske yndieling fan it reahert (Cervus elaphus) is net hielendal fêstlein. Net alle biologen en taksonomen erkenne deselde ûndersoarten; guon ûnderskiede mar in beheind tal foarmen, wylst oaren folle mear ûndersoarten beskriuwe.[3] De ûndersteande list jout dêrom in seleksje fan faak neamde ûndersoarten. Ofhinklik fan 'e grutte, kleur en it gewei binne der in oantal ûndersoarten. Fryske namme Wittenskiplike namme Leefgebiet Beskriuwing Sweedsk reahart Cervus elaphus elaphus Súdlik Sweden en oare dielen fan Súd-Skandinaavje en Midden-Europa Genetysk suvere populaasjes komme benammen noch foar yn Skåne yn súdlik Sweden; in soad oare populaasjes binne hybriden mei oare reahart-ûndersoarten of wapity’s. Noarsk reahart Cervus elaphus atlanticus Noarwegen De measte populaasjes yn Noarwegen wurde as genetysk suver beskôge. Skotsk reahart Cervus elaphus scoticus Skotlân; ek ynfierd yn Nij-Seelân In relatyf lytse ûndersoarte fan de Skotske Heechlannen; genetysk suvere populaasjes komme ek foar op Nij-Seelân, dêr't yn 1871 dieren út Skotlân ynfierd binne. Midden-Europeesk reahart Cervus elaphus hippelaphus Midden-Europa In grutte ûndersoarte dy't yn in grut part fan Midden-Europa foarkomt; de populaasje yn 'e Fogezen wurdt faak as genetysk suver beskôge. Ibearysk reahart Cervus elaphus hispanicus It Ibearysk skiereilân (Spanje en Portugal) In wat lytser en griizer reahert; de populaasje yn it Nasjonaal Park Doñana wurdt as genetysk suver beskôge. Korsikaansk reahart Cervus elaphus corsicanus Korsika en Sardynje In lytse en bedrige ûndersoarte dy’t allinne op dizze eilannen foarkomt. Atlasreahart Cervus elaphus barbarus Atlasberchtme yn Noard-Afrika De iennige foarm fan it reahert dy’t fan natuere yn Afrika foarkomt. Kaspysk reahart (Maral) Cervus elaphus maral Gebiet tusken de Swarte See en de Kaspyske See In grutte ûndersoarte mei relatyf donker hier. Boecharareahart Cervus elaphus bactrianus Sintraal-Aazje (û.o. Oezbekistan) In seldsume ûndersoarte dy't benammen yn rivierbosken fan Sintraal-Aazje foarkomt. Ekology [bewurkje seksje | boarne bewurkje] Reaharten binne herbivoaren en frette gers, krûden, leaten fan beammen, beien en ikels. It binne sosjale dieren dy't yn groepen libje, dy't ridels neamd wurde. De geiten foarmje mei harren keallen in groep, wylst de bokken meastentiids yn aparte groepen libje. Se binne skouwer as deimen en komme faak by it skimerjen of nachts nei iepen plakken. In reahart hat ek in folle grutter gebiet nedich as de lytsere deim. Kealtsje. As de bisten yn septimber en oktober jachterich wurde, litte de bokken fan harren hearre troch te 'burlen'. Dat lûde, rauwe lûd tsjinnet om rivalen ôf te skrikken. Dêrby wurdt der bytiden fûleindich fochten tusken bokken om it rjocht om te pearjen. De draachtiid duorret likernôch 8 moannen en it keal wurdt meast yn maaie of juny berne. Hast altiten wurdt der mar ien keal smiten, selden binne it twa. In keal weaget by de berte sa'n 6 oant 10 kilo. It reahart wurdt likernôch 15 jier âld, bokken libje yn 'e regel wat koarter as hines (wyfkes). Status en bedrigingen [bewurkje seksje | boarne bewurkje] Op 'e list fan 'e IUCN wurdt it reahart as net bedrige (Least Concern) klassifisearre. De populaasjes binne yn 'e measte Europeeske lannen stabyl of groeiend. De grutste bedrigingen foar it reahart binne de fragmintaasje fan it leefgebiet troch diken en bebouwing en de jacht yn gebieten dêr't se as skealik beskôge wurde foar de boskbou. De komst fan de wolf yn Nederlân soarget foar in nije natuerlike dynamyk yn 'e populaasjes. Boarnen, noaten en referinsjes [boarne bewurkje] Boarnen, noaten en/as referinsjes: INatueralist, oproppen 5 maart 2026. IUCN, oproppen 6 maart 2026. ↑ Omrop Fryslân, Reahart yn de achtertún: grutste sûchbist komt tichtby yn Easterwâlde, 27 novimber 2025 ↑ Vereniging Het Edelhert. ↑ BioDB, oproppen 6 maart 2026. Commons Wikimedia Commons  Ofbylden dy't by dit ûnderwerp hearre, binne te finen yn de kategory Cervus elaphus fan Wikimedia Commons. Opfrege fan "https://fy.wikipedia.org/w/index.php?title=Reahart&oldid=1234208" Kategoryen: Echt hart Sûchdieresoarte Lânseigen fauna yn Abgaazje Lânseigen fauna yn Albaanje Lânseigen fauna yn Andorra Lânseigen fauna yn Armeenje Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan Lânseigen fauna yn Belgje Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina Lânseigen fauna yn Bulgarije Lânseigen fauna yn Denemark Lânseigen fauna yn Dútslân Lânseigen fauna yn Eastenryk Lânseigen fauna yn Estlân Lânseigen fauna yn Frankryk Lânseigen fauna yn Fryslân Lânseigen fauna yn Georgje Lânseigen fauna yn Gibraltar Lânseigen fauna yn Grikelân Lânseigen fauna yn Hongarije Lânseigen fauna yn Ierlân Lânseigen fauna yn Ingelân Lânseigen fauna yn Itaalje Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân Lânseigen fauna yn Kazachstan Lânseigen fauna yn Kosovo Lânseigen fauna yn Kroaasje Lânseigen fauna yn Letlân Lânseigen fauna yn Lychtenstein Lânseigen fauna yn Litouwen Lânseigen fauna yn Lúksemboarch (lân) Lânseigen fauna yn Moldaavje Lânseigen fauna yn Monako Lânseigen fauna yn Montenegro Lânseigen fauna yn Nederlân Lânseigen fauna yn Noard-Ierlân Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje Lânseigen fauna yn Noarwegen Lânseigen fauna yn de Oekraïne Lânseigen fauna yn Poalen Lânseigen fauna yn Portegal Lânseigen fauna yn Roemeenje Lânseigen fauna yn San Marino Lânseigen fauna yn Servje Lânseigen fauna yn Sibearje Lânseigen fauna yn Skotlân Lânseigen fauna yn Sloveenje Lânseigen fauna yn Slowakije Lânseigen fauna yn Spanje Lânseigen fauna yn Súd-Osseesje Lânseigen fauna yn Sweden Lânseigen fauna yn Switserlân Lânseigen fauna yn Tsjechje Lânseigen fauna yn Turkije Lânseigen fauna yn Wales Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân Lânseigen fauna yn Algerije Lânseigen fauna yn Marokko Lânseigen fauna yn Tuneezje Lânseigen fauna yn Afganistan Lânseigen fauna yn Irak Lânseigen fauna yn Iran Lânseigen fauna yn Israel Lânseigen fauna yn Jordaanje Lânseigen fauna yn Libanon Lânseigen fauna yn Oezbekistan Lânseigen fauna yn Sina Lânseigen fauna yn Syrje Lânseigen fauna yn Tadzjikistan Lânseigen fauna yn Turkmenistan Eksoat yn Alaska Eksoat yn de Feriene Steaten Eksoat yn Kanada Eksoat yn Argenty…