AEX - Wikipedia Naar inhoud springen Hoofdmenu Hoofdmenu naar zijbalk verplaatsen verbergen Navigatie Hoofdpagina Vind een artikel Vandaag Etalage Categorieën Recente wijzigingen Nieuwe artikelen Willekeurige pagina Speciale pagina's Informatie Gebruikersportaal Snelcursus Hulp en contact Zoeken Zoeken Uiterlijk Doneren Account aanmaken Aanmelden Persoonlijke hulpmiddelen Doneren Account aanmaken Aanmelden Inhoud naar zijbalk verplaatsen verbergen Naar boven 1 Geschiedenis 2 Berekening Berekening-subkopje inklappen 2.1 Voormalige berekening 2.2 Verschil met CBS Herbeleggingsindex 2.3 Invoering euro 3 Koershistorie Koershistorie-subkopje inklappen 3.1 Koersontwikkeling per jaar (rendement exclusief het dividend) 3.2 Hypotheek-, krediet-, banken-, schulden-, landen-, politieke, eurocrisis 2008–2014 3.3 Grootste koersuitslagen per dag 3.4 Grootste koersuitslagen per maand 4 Afgeleide producten op de AEX Afgeleide producten op de AEX-subkopje inklappen 4.1 Future 4.2 Opties 4.3 Trackers 5 Kritiek op de AEX-index 6 Samenstelling 7 Zie ook 8 Externe links Inhoudsopgave omschakelen AEX 23 talen العربية Asturianu Català Dansk Deutsch English Español فارسی Suomi Français Bahasa Indonesia Italiano 日本語 한국어 Bahasa Melayu Polski Português Română Русский Türkçe Українська 粵語 中文 Koppelingen bewerken Artikel Overleg Nederlands Lezen Bewerken Brontekst bewerken Geschiedenis Hulpmiddelen Hulpmiddelen naar zijbalk verplaatsen verbergen Handelingen Lezen Bewerken Brontekst bewerken Geschiedenis Algemeen Links naar deze pagina Gerelateerde wijzigingen Bestand uploaden Permanente koppeling Paginagegevens Deze pagina citeren Verkorte url verkrijgen Naar de oude parser overschakelen Afdrukken/exporteren Boek aanmaken Downloaden als PDF Afdrukversie In andere projecten Wikimedia Commons Wikidata-item Uiterlijk naar zijbalk verplaatsen verbergen Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie 100 punten in guldens, na overschakeling op de euro in 1999 omgerekend een startwaarde van 45,38</ref>"},"actuele stand":{"wt":"826.05"},"beurs":{"wt":"[[Euronext]]"},"locatie":{"wt":"[[Amsterdam]]"},"fondsenaantal":{"wt":"25 (1990 - 19 september 2025) <br> 30 (sinds 22 september 2025)"},"marktkapitalisatie":{"wt":""},"soort":{"wt":"Nationale index"},"methode":{"wt":"[[Marktkapitalisatiegewogen index|Marktwaarde gewogen]]"},"herweging":{"wt":"Maart, september"},"incl. dividend":{"wt":"Nee"},"hoofdfondsen":{"wt":"[[ASML]], [[Shell plc|Shell]], [[Unilever]]"},"website":{"wt":"[https://live.euronext.com/nl/product/indices/NL0000000107-XAMS AEX op euronext.com]"}},"i":0}}]}'> AEX Afkorting voor Amsterdam Exchange indeX Oprichting 4 maart 1983 Startwaarde 100 punten[1] Beurs Euronext Locatie Amsterdam Fondsenaantal 25 (1990 - 19 september 2025) 30 (sinds 22 september 2025) Soort Nationale index Methode Marktwaarde gewogen Herweging Maart, september Incl. dividend Nee Hoofdfondsen ASML, Shell, Unilever Website AEX op euronext.com De AEX Index (afgeleid van Amsterdam Exchange Index) is de belangrijkste Nederlandse beursindex. De index geeft het beeld weer van de koersontwikkeling van de 30 aandelen met de grootste marktkapitalisatie op de Amsterdamse effectenbeurs. De index volgt de waarde van een mandje van deze aandelen. Periodiek wordt het mandje herzien, waarbij de waarde per fonds in het mandje bepaald wordt door de waarde van de vrij verhandelbare aandelen van het fonds. Hierbij is de eindwaarde van het oude mandje steeds gelijk aan de beginwaarde van het nieuwe. Dividend wordt buiten beschouwing gelaten. Een en ander wordt omschreven als een free float market capitalization weighted price index. De Amsterdamse effectenbeurs is onderdeel van Euronext. De 25 bedrijven die te klein zijn voor de AEX worden weergegeven in de AMX Index en de 20 bedrijven daaronder in de AScX Index. Geschiedenis [bewerken | brontekst bewerken] De AEX is opgericht op 4 maart 1983 onder de naam de EOE-index, genaamd naar de toenmalige optiebeurs de European Options Exchange. De index was een idee van Tjerk Westerterp, destijds directeur van de optiebeurs, die het concept in de Verenigde Staten had opgepikt; het leek hem een goed idee om opties op een beursindex te kunnen verhandelen. De optiebeurs was een paar jaar daarvoor in 1978 als eerste optiebeurs in Europa opgericht en kon wel een stimulans gebruiken voor de optiehandel. Tot op dat moment bestond alleen de CBS Herbeleggingsindex, die tweemaal per dag werd berekend en de gemiddelde koersontwikkeling van alle aandelen weergaf. Met de continu uitgerekende AEX-index werd optiehandel op de index mogelijk. De AEX was de eerste aandelenindex in Europa die continu uitgerekend werd, de Duitse DAX, Franse CAC 40 en de Britse FTSE 100 volgden enkele jaren later. Door het lanceren van de EOE-index konden beleggers vanaf dat moment handelen op bewegingen van de beurs als geheel. De eerste dertien fondsen in de index waren ABN, Ahold, Akzo, Amro, Gist-Brocades, Heineken, Hoogovens, KLM, Koninklijke Olie, Nationale-Nederlanden, Philips, Unilever en Nedlloyd. Deze dertien fondsen waren ook de enige waarop optiehandel geïntroduceerd was.[2] De AEX ging op de tweede handelsdag van maart in 1983 van start, maar de waarde van de index werd fictief teruggerekend tot de stand op de eerste handelsdag van het jaar. Die stond toen op 100 punten. Drie maanden na de start werd ook Aegon toegevoegd. Geleidelijk aan werd de index tot 1990 uitgebreid tot het aantal van 25 fondsen.[3] Sinds 1 januari 1994 is de naam EOE-index officieel veranderd in AEX. [4] Op 22 september 2025 werd het aantal fondsen in de AEX uitgebreid van 25 naar 30.[5] Berekening [bewerken | brontekst bewerken] In de AEX zijn de 30 grootste aandelen (fondsen) van de Amsterdamse beurs opgenomen. Om voor opname in de AEX in aanmerking te komen worden de fondsen gerangschikt naar de marktkapitalisatie van hun vrij verhandelbare aandelen, dus de stukken die niet in vaste handen zijn van grote aandeelhouders. De 30 fondsen waarvan de marktwaarde van de vrij verhandelbare stukken het grootst is, worden in principe opgenomen in de AEX.[6] De AEX is daarmee een naar marktkapitalisatie gewogen index: de fondsen met de grootste waarde wegen het zwaarste mee. Het wegingspercentage toegekend op basis van de marktkapitalisatie van de free float, oftewel het aantal aandelen dat vrij verhandelbaar is. Het gewicht van individuele fondsen mag op het moment van de herweging niet groter zijn dan 15% waardoor de invloed van zeer grote ondernemingen, zoals die van ASML, en voorheen Royal Dutch Shell, wordt beperkt. Een beursindex die gedomineerd wordt door enkele zeer grote fondsen, is minder een afspiegeling van de bredere markt. De index wordt jaarlijks (en voor specifieke situaties driemaandelijks) geherwaardeerd. Sinds 2008 vindt er daarnaast op de eerste handelsdag van september een interim review plaats waarbij zo nodig opengevallen plaatsen worden opgevuld. Bij elke review wordt het gewicht van elk fonds bepaald als percentage, samen 100%.[7] Dit percentage wordt toegepast op de indexwaarde op dat moment, vermenigvuldigd met €100. Dit bedrag per fonds wordt gedeeld door de koers op dat moment, en zo veel mogelijk afgerond op een geheel getal. Dit is het aantal aandelen van het fonds in het mandje.[8] Tot de volgende review is de index de waarde van het mandje gedeeld door €100.[9] Bij de volgende review verandert het mandje, maar de beginwaarde van het nieuwe mandje is gelijk aan de eindwaarde van het vorige mandje. In februari 2021 was de index bijvoorbeeld op sommige momenten 680, dus de waarde van het mandje was toen €68.000. Voormalige berekening [bewerken | brontekst bewerken] Aanvankelijk werd de EOE-index nog eenvoudiger uitgerekend met de formule (nieuwe stand) = (vorige stand) + (gemiddelde procentuele verandering). Zodoende wogen alle fondsen even zwaar waardoor het kleine Gist Brocades een even grote invloed had op de koersontwikkeling als de grote fondsen als ING en Koninklijke Olie. Slimme handelaren manipuleerden de index eenvoudig door grote orders te doen in de kleinere fondsen. Het eerste jaar van de index (1983) was zodoende ook veruit het beste jaar ooit met 61 procent rendement, hoewel dit door het gebroken jaar niet officieel meegeteld wordt. Tegenwoordig[(sinds) wanneer?] is deze makkelijke koersmanipulatie van de index niet meer mogelijk. Koersverloop van de AEX-index tussen januari 1993 en juli 2010. Verschil met CBS Herbeleggingsindex [bewerken | brontekst bewerken] In tegenstelling tot de CBS-herbeleggingsindex en de Duitse DAX wordt de hoogte van de index alleen bepaald door de koersen, en bepaalt deze dus alleen het koersrendement. Het totale rendement dat men behaalt indien men het mandje aandelen in bezit heeft omvat ook het dividendrendement. Invoering euro [bewerken | brontekst bewerken] De euro is op de effectenbeurs ingevoerd op 4 januari 1999. De index, die een honderdste was van de waarde in guldens van een bepaald mandje aandelen werd een honderdste van de waarde in euro's van datzelfde mandje aandelen, en daardoor door 2,20371 gedeeld. Anders dan bij de CBS-koersindices moeten bij vergelijkingen van historische waarden van de AEX-index waarden van vóór 1999 dus omgerekend worden. Andere indices in Europa hebben geen omrekening naar de Euro gemaakt. Koershistorie [bewerken | brontekst bewerken] De basis voor de AEX vormen de koersen op 3 januari 1983, waarvan de indexwaarde gesteld werd op 100 punten. Deze 100 punten was in guldens, op basis van euro's begon de AEX op 45,38 punten. De AEX bereikte op 7 augustus 1997 ten tijde van de zogeheten campingrally, waarbij beleggers vanaf de camping via hun mobiele telefoon massaal orders doorgaven, de oude duizend-puntengrens (in euro’s: 453,78 punten). De AEX noteerde vervolgens zijn hoogtepunt op 4 september 2000, toen de beurs sloot op een koers van 701,56 punten (in euro's). De hoogste intraday-koers die dag was 703,18 punten. Vervolgens zette de koers een dalende lijn in, met als dieptepunt de koers van 12 maart 2003 door het klappen van de internetzeepbel, toen de AEX op 218,44 punten sloot. Na dit dieptepunt steeg de AEX weer en op 2 januari 2007 doorbrak de AEX opnieuw opwaarts de 500-punten grens. Na een top op 560 punten, wierp in 2008 de kredietcrisis roet in het eten. Het absolute dieptepunt tijdens de kredietcrisis werd bereikt op maandag 9 maart 2009 waar een intraday een stand werd genoteerd van 194,99. De hoogste stand ooit was 1.124,13 intraday tijdens de beursdag van 14 augustus 2026.[10] Koersontwikkeling per jaar (rendement exclusief het dividend) [bewerken | brontekst bewerken] Datum Koers Jaarrendement Cumulatief 03-01-1983 45,38 0% 0% 31-12-1983 73,21 61% 61% 31-12-1984 85,75 17% 89% 31-12-1985 121,50 42% 168% 31-12-1986 114,69 −6% 153% 31-12-1987 77,87 −32% 72% 31-12-1988 117,68 51% 159% 31-12-1989 136,59 16% 201% 31-12-1990 104,01 −24% 129% 31-12-1991 125,72 21% 177% 31-12-1992 129,71 3% 186% 31-12-1993 187,99 45% 314% 31-12-1994 188,08 0% 314% 31-12-1995 220,24 17% 385% 31-12-1996 294,16 34% 548% 31-12-1997 414,61 41% 814% 31-12-1998 538,36 30% 1086% 31-12-1999 671,41 25% 1380% 31-12-2000 637,60 −5% 1305% 31-12-2001 506,78 −21% 1017% 31-12-2002 322,73 −36% 611% 31-12-2003 337,65 5% 644% 31-12-2004 348,08 3% 667% 31-12-2005 436,78 25% 862% 31-12-2006 495,34 13% 992% 31-12-2007 515,77 4% 1037% 31-12-2008 245,94 −52% 442% 31-12-2009 335,33 36% 639% 31-12-2010 354,57 6% 681% 31-12-2011 312,47 −12% 589% 31-12-2012 342,71 10% 655% 31-12-2013 401,79 17% 785% 31-12-2014 424,47 6% 835% 31-12-2015 441,82 4% 874% 31-12-2016 483,17 9% 965% 31-12-2017 544,58 13% 1101% 31-12-2018 487,88 −10% 975% 31-12-2019 604,58 24% 1232% 31-12-2020 624,61 3% 1276% 31-12-2021 797,93 28% 1658% 31-12-2022 689,01 −14% 1418% 31-12-2023 786,82 14% 1634% 31-12-2024 878,63 12% 1836% 31-12-2025 951,29 8% 1996% Hypotheek-, krediet-, banken-, schulden-, landen-, politieke, eurocrisis 2008–2014 [bewerke…