Ibizo - Wikipedia Jump to content Izinketho eziyinhloko Izinketho eziyinhloko move to sidebar fihla ukuzulazula Ikhasi Elikhulu Ingosi yomphakathi Izinguquko zakamuva Ikhasi elihlofuzayo Usizo Amakhasi akhethekile Phequlula Phequlula Ummomo Nikela Dala isihawuza Ngena Amathuluzi omsebenzisi Nikela Dala isihawuza Ngena Contents move to sidebar fihla ekuqaleni 1 Izinhlobo zamabizo Toggle Izinhlobo zamabizo subsection 1.1 Amabizo asebunyeni nasebuningini 1.2 Amabizoqho namabizomvama 1.3 Amabizoqoqa 1.4 Amabizonto namabizosimo 1.5 Amabizomuntu 1.6 Amabizongxube namabizombaxa 2 Amaphatho Toggle the table of contents Ibizo 153 languages Afrikaans Alemannisch አማርኛ Aragonés العربية অসমীয়া Asturianu Azərbaycanca Башҡортса Basa Bali Boarisch Žemaitėška Bikol Central Беларуская (тарашкевіца) Беларуская Български भोजपुरी বাংলা Brezhoneg Bosanski Català Нохчийн کوردی Čeština Kaszëbsczi Чӑвашла Cymraeg Dansk Dagbanli Deutsch Ελληνικά English Esperanto Español Eesti Euskara فارسی Suomi Føroyskt Français Frysk Gaeilge Gàidhlig Galego ગુજરાતી Gungbe Gaelg עברית हिन्दी Fiji Hindi Hrvatski Hornjoserbsce Magyar Հայերեն Արեւմտահայերէն Bahasa Indonesia Iñupiatun ГӀалгӀай Ido Íslenska Medžuslovjansky Italiano 日本語 Jawa ქართული Qaraqalpaqsha Адыгэбзэ Gĩkũyũ Қазақша ភាសាខ្មែរ ಕನ್ನಡ 한국어 Къарачай-малкъар کٲشُر Kurdî Kernowek Кыргызча Latina Lingua Franca Nova Limburgs ລາວ Lietuvių Latviešu Олык марий Македонски മലയാളം Монгол ဘာသာမန် मराठी Bahasa Melayu မြန်မာဘာသာ Эрзянь Plattdüütsch नेपाली Nederlands Norsk nynorsk Norsk bokmål Occitan Ирон ਪੰਜਾਬੀ Polski Piemontèis پنجابی Ποντιακά Português Runa Simi Română Русский Русиньскый Саха тыла ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ Scots سنڌي Srpskohrvatski / српскохрватски Simple English Slovenčina Slovenščina Soomaaliga Српски / srpski SiSwati Seeltersk Svenska Kiswahili ꠍꠤꠟꠐꠤ தமிழ் ತುಳು తెలుగు Тоҷикӣ ไทย Tagalog Tolışi Toki pona Türkçe Татарча / tatarça Тыва дыл ئۇيغۇرچە / Uyghurche Українська اردو Oʻzbekcha / ўзбекча Tiếng Việt Volapük Walon Winaray 吴语 IsiXhosa მარგალური ייִדיש Yorùbá ⵜⴰⵎⴰⵣⵉⵖⵜ ⵜⴰⵏⴰⵡⴰⵢⵜ 文言 閩南語 / Bân-lâm-gí 粵語 中文 Hlela izixhumanisi Ikhasi Ingxoxo isiZulu Funda Hlela Hlela umthombo Bona umlando Amathuluzi Amathuluzi move to sidebar fihla Actions Funda Hlela Hlela umthombo Bona umlando General Yini exhumela lapha Izinguquko ezihlobene Layisha isihele Ikhongco elingaguquki Imininingwane yekhasi Caphuna leli ikhasi Get shortened URL Switch to legacy parser Gxifa/guqulela Akha incwadi Landa njenge-PDF Inguqulo eshicilelekayo In other projects Wikimedia Commons Wikidata into Ummomo move to sidebar fihla Kubuya ku Wikipedia Kubhalomagama ibizo liwuhlobo lwegama elimela into thizeni, kungaba into ethintekayo ephathekayo noma ekhanyangwayo engaphatheki, njengomuntu, indawo, izehlakalo, isilwane, umqondo, isimo, imfanelo, izimo zobukhona namasu. EsiZulwini, ibizo lingaba umenzi noma umenziwa emushweni noma endabeni, futhi kukhona amabizo anobunye kuphela namabizo anobuningi kuphela, iziqalo zamabizo yizo ezenza kube lula ukunquma ukuthi ibizo lisebunyeni noma ebuningini. Kwezezilimi, amabizo ayisakhi noma ucezu lwenkulumo, futhi achasiswa ngokwendlela amalunga awo ahlobana ngayo nezinye izingcezu zenkulumo ezifana nezibabazo, ezichasiso, izibanjalo nezenzo. EsiZulwini kunezinhlobo eziyisikhombisa zamabizo ezihlanganisa, amabizomvama, amabizomuntu, amabizonto, amabizoqoqa, amabizoqho, amabizombaxa oma amabizongxube, kukhona namabizomfakela. Amabizo yiwona avame ukulawula ukugobhoza komusho, Ukuze umusho uhambisane nobhalomagama, isenzo kanye neziphawulo kufanele zihambisane nezigaba zamabizo. Izigaba zamabizo zesizulu ziyindlela amabizo ahlelwa ngayo ngokweziqalo ezisetshenziswa emabizweni. Izinhlobo zamabizo [hlela | Hlela umthombo] Amabizo anezakhi ezingafani futhi kunendlela yokuhlukanisa ngokusebenzisa izakhi zawo nendlela akheke ngayo, kuye ngokusebenza kwawo olimini. Amabizo ahlukaniswa ngokwezingcezu zezwi (morphological) ezifana nesiqalo noma isijobelelo zawo, noma ngokwendlela asetshenziswa ngayo emushweni – indlela ahlangana ngayo namanye amagama. Iningi lezinhlobo ezinjalo zamabizo zihambisana nokuhleleka kolimi, njengoba izilimi nezindlela zokuxuba amagama nezingcezu zamazwi ezingafani. Ngokwesibonelo isiNgisi sianamabizo asebenzise isakhi the Kodwa isiRashiya asinaso, njengoba nesiZulu singenaso. Amabizo asebunyeni nasebuningini [hlela | Hlela umthombo] Olimini lwesiZulu, kukhona amabizo asebunyeni noma anobunye, kube ngamabizo anobuningi. Isiqalocsebizo yiwona esenza umehluko ucace. Amanye amabizo awanabo ubuningi, anobunye kuphela, futhi kukhona angenabo nhlobo ubunye, anobuningi kuphela (Isib. Amanzi, Amafutha, Amasi). Amabizoqho namabizomvama [hlela | Hlela umthombo] Ibizoqho liyibizo elimelela umenzo owodwa (Isib. uNomaxhama, UJesu, IZimbabwe, uNomkhubulwane) – ngokungafani namabizomvama, wona achazisa izinto ezivamile (Isb. izwe, isilwane, umzulane, umuntusiqu, umkhumbi, isikole). NgesiNgisi amabizoqho aqala ngofeleba. NgesiZulu imithetho yokufelebisa iyahlukahluka kuye ngokuthi igama lendawo noma umuntu. Amabizoqoqa [hlela | Hlela umthombo] Amabizoqoqa angamabizo – noma esetshenziswa ngokocezu lezwi futhi ehlanganisa namanye amagama noma ayiswa ebunyeni – asho iqoqo lezinto eziningi ezifanayo ezibizwa ngegama elilodwa (Isb. umhlambi, inyanda, ibutho, uswebezane, uhlanga, uhulumeni). NgesiNgisi, amabizoqoqa avame ukulandelwa isenzo sobunye noma ubumingi noma isabizwana sobuningi. Amabizonto namabizosimo [hlela | Hlela umthombo] Amabiznto amabizo wezinto ezingaphili ezithintekayo noma eziphathekayo zibonwe ngamehlo noma zishwaywe ngezinzwa (isihlalo, iphumezi, indlu, umoya), okuyinto ezikhona ezweni loqobo. Kolunye uhlangothi Amabizosimo, abhekisela ezintweni ezikhanyangwayo: izinto ezingabonakali futhi ezingathinteki ngesandla, eziyisicabango noma umsukamqondo (Isb. ubuhlungu, umona, ukuthula, ubulungiswa, ulaka, inkathi). Amanye amabizo anemiqondo ehlanganisa amabizonto namabizosimo: ubuciko igama elisho into ekhanyangwayo, kodwa libuye lisho nento engokoqobo. Amanye amabizo aba nemiqondo engokoqobo futhi abe nemiqondo engokomfanekiso. Amabizomuntu [hlela | Hlela umthombo] Amabizomuntu wona angamabizo asuselwa emsebenzini umuntu awenzayo noma isenzo somuntu aziwa ngaso (Isb. umfundisi, umculi, ',umthungi, umqaqathi, inyanga) Amabizongxube namabizombaxa [hlela | Hlela umthombo] Amabizongxube noma amabizombaxa wona angamabizo akhiwe ngezingcezu ezimbili zenkulumo (noma ngaphezulu) ezihlangana zaba igama elilodwa. Lamabizo ayindlela yokwakha amagama amasha esetshenziswa osozilimi. * Amabizomfakela: Lawa ngamagama athathwe kwezinye izilimi ngenxa yokungabikho kwalawo magama esiZulwini. Amaphatho [hlela | Hlela umthombo] "https://zu.wikipedia.org/w/index.php?title=Ibizo&oldid=123713" تان ورتل Leli khasi lagcinwa ukuhlelwa ngo-19 uNhlaba 2026, nge-19:59. Page was rendered with Parsoid. Umbhalo uyatholakala phansi kwe-Creative Commons Attribution-ShareAlike License; eminye imigomo ingase isebenze. vakashela u-Terms of Use ukubona eminye imininingwane. Inqubomgomo yobumfihlo Mayelana ne-Wikipedia Nezihlangululo Legal & safety contacts Izimiso Zokuziphatha Abasunguli Izibalomniningo Cookie statement umbono kamakhalipha Phequlula Phequlula Toggle the table of contents Ibizo 153 languages Faka isihloko