Bengali – Wikipedia Hopp til innhald Hovudmeny Hovudmeny flytt til sidefeltet gøym Navigering Hovudside Arbeidskontoret Samfunnshuset Siste endringar Tilfeldig side Hjelp Kontakt Eksterne søk På andre prosjekt Abstract Wikipedia Wikimedia Commons Wikifunctions Wikidata-element Søk Søk Utsjånad Gåver Opprett konto Logg inn Personlege verktøy Gåver Opprett konto Logg inn Innhald flytt til sidefeltet gøym Byrjinga 1 Utbreiing 2 Skildring 3 Historie 4 Kjelder 5 Bakgrunnsstoff Vis/skjul innhaldslista Bengali 184 språk Acèh Afrikaans Alemannisch አማርኛ Aragonés Ænglisc अंगिका العربية مصرى অসমীয়া Asturianu Авар अवधी Azərbaycanca تۆرکجه Башҡортса Basa Bali Žemaitėška Bikol Central Беларуская (тарашкевіца) Беларуская Български भोजपुरी বাংলা বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী Brezhoneg Bosanski Batak Mandailing Буряад Català Нохчийн Cebuano کوردی Qırımtatarca Čeština Чӑвашла Cymraeg Dansk Deutsch Zazaki ދިވެހިބަސް Ελληνικά English Esperanto Español Eesti Euskara فارسی Suomi Føroyskt Français Nordfriisk Gaeilge 贛語 Kriyòl gwiyannen Gàidhlig Galego Avañe'ẽ ગુજરાતી Hausa 客家語 / Hak-kâ-ngî עברית हिन्दी Fiji Hindi Hrvatski Hornjoserbsce Magyar Հայերեն Bahasa Indonesia Ilokano Ido Íslenska Italiano 日本語 Patois ქართული Адыгэбзэ Kongo Kumoring Қазақша ಕನ್ನಡ 한국어 Къарачай-малкъар کٲشُر Kurdî Коми Kernowek Latina Лезги Lingua Franca Nova Limburgs Ligure Lombard ລາວ Lietuvių Latviešu मगही मैथिली Malagasy Māori Македонски മലയാളം Монгол ꯃꯤꯇꯩ ꯂꯣꯟ मराठी Bahasa Melayu မြန်မာဘာသာ Эрзянь مازِرونی Plattdüütsch नेपाली नेपाल भाषा Nederlands Norsk bokmål Sesotho sa Leboa Occitan ଓଡ଼ିଆ Ирон ਪੰਜਾਬੀ Papiamentu Picard पालि Polski Piemontèis پنجابی پښتو Português Runa Simi ရခိုင် Română Tarandíne Русский Русиньскый संस्कृतम् Саха тыла ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ Scots سنڌي Davvisámegiella Srpskohrvatski / српскохрватски සිංහල Simple English Slovenčina سرائیکی Slovenščina ChiShona Soomaaliga Shqip Српски / srpski Sunda Svenska Kiswahili ꠍꠤꠟꠐꠤ தமிழ் ತುಳು తెలుగు Тоҷикӣ ไทย Türkmençe Tagalog Tolışi Toki pona Türkçe Татарча / tatarça Тыва дыл ئۇيغۇرچە / Uyghurche Українська اردو Oʻzbekcha / ўзбекча Vepsän kel’ Tiếng Việt Volapük Walon Winaray 吴语 მარგალური ייִדיש Yorùbá Vahcuengh ⵜⴰⵎⴰⵣⵉⵖⵜ ⵜⴰⵏⴰⵡⴰⵢⵜ 閩南語 / Bân-lâm-gí 粵語 中文 IsiZulu Endra lenkjer Artikkel Diskusjon norsk nynorsk Les Endre Endre wikiteksten Sjå historikken Verktøy Verktøy flytt til sidefeltet gøym Handlingar Les Endre Endre wikiteksten Sjå historikken Ålment Lenkjer hit Relaterte endringar Last opp fil Fast lenkje Sideinformasjon Spesialsider Siter denne sida Hent kort URL Byt til den gamle parseren Skriv ut/eksporter Opprett ei bok Last ned som PDF Utskriftsversjon Utsjånad flytt til sidefeltet gøym Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket Bengali বাংলা, bangla, bangala, bangla-bhasa Klassifisering indoeuropeisk  indoiransk   indoarisk    apabhransa avahatta     bengali Bruk Tala i Bangladesh, India og nokre andre land Bengalitalande i alt 207 millionar Rangering 4 Skriftsystem Bengali Offisiell status Offisielt språk i Bangladesh og dei indiske statane Vest-Bengal og Tripura Språkkodar ISO 639-1 bn ISO 639-2 ben ISO 639-3 ben Bengali eller bangla (বাংলা [bāŋlā]) er eit indoarisk språk som hovudsakleg vert tala i Bangladesh og i dei indiske delstatane Vest-Bengal og Tripura. Det har utvikla seg frå sanskrit, pali og prakrit. Del av eit dikt skrive av Rabindranath Tagore på bengali og engelsk. Bengali vert skrive med eit eige alfabet, bengaliskrift, som er i slekt med devanagari (hindiskrift). Tidlegare brukte ein også prachalit nepal (nepaliskrift) til å skriva språket. Utbreiing [endre | endre wikiteksten] Ved folketeljinga i Bangladesh i 2001 hadde 110 millionar bengali som førstespråk medan 250 millionar beherska språket. Ethnologue oppgjev at språket har 193 263 700 talarar i alle land. I tillegg til Bangladesh finst det mange bengalitalande i India, Nepal, Singapore, Dei sameinte arabiske emirata, Saudi-Arabia, Malawi, Storbritannia, USA og Canada. Skildring [endre | endre wikiteksten] Bengali er eit SOV-språk og eit tonespråk. Det har tre genus, hannkjønn, hokjønn og inkjekjønn. Språket har 35 konsonant- og 5 vokalfonem. Historie [endre | endre wikiteksten] Som andre austlege indoariske språk oppstod bengali frå dei austlege mellomindiske språka på den indiske halvøya. Magadhi, det eldste belagde talespråket i området, hadde vorte utvikla til ardhamagadhi («halvmagadhi») under første delen av det første tusenåret e.Kr. Både ardhamagadhi og dei ulike variantane av prakriti i nordre India, byrja gi plass til det som no blir kalla apabhramsaspråk rett før år 1000. Det lokale apabhramsaspråket på den austre indiske haløya, purvi apabhramsa eller apabhramsa abahatta, vart så etterkvart utvikla til regionale dialektar, som deretter danna tre grupper: biharispråk, oriyaspråk og bengali-assamesiske språk. Det er dei forskarane som hevdar at delinga skjedde langt tidlegare, til og med så langt attende som 500. e.Kr. men at språket ikkje var statisk; ulike varietetar sameksisterte og forfattar skreiv ofte på fleire dialektar. Til dømes kan magadhiprakrit ha vorte utvikla til apabhramsa abahatta kring 500-talet. Dette språket konkurrerte med bengali ei tid. Vanlegvis blir historia til bengali delt inn i tre periodar: Gammalbengali (900/1000. e.Kr.–1400. e.Kr.) – tekster blant andre Charyapada, religiøse songar; pronomena ami, tumi, etc; verbbøying med suffiksa -ila, -iba, etc. Oriya og assamesisk blei separate språk i løpet av denne periode. Mellombengali (1400–1800. e.Kr.) – viktige tekster frå denne perioden er mellom anna Srikrishnakirtan av Chandida; elisjon av ô- lyden i utlyd; større bruk av samansette verb; påverknad frå persisk. Nybengali (tida etter 1800 e.Kr.) – forkorting av verb og pronomen (til dømes tahar → tar 'hans'/'hennar'; koriyachhilô → korechhilo han/ho hadde gjort). Historisk sett ligg bengali nærare pali enn sanskrit, men under den mellombengalske perioden (Chaitanyatida) og òg under den bengalske renessansen vart bengali meir og meir påverka av sanskrit. Av dei moderne indoeuropeiske språka i Sør-Asia har bengali og marathi bevart eit for ein stor del sanskritbaserat ordforråd, mens hindi og andre meir nordvestlege språk er meir influerte av arabisk og persisk. Shaheed Minar, eller martyrmonumentet, i Dhaka, er laga til minne om kampen for bengali Den eldste kjende dokumentasjonen av grammatikken til språket vart skrive på 1700-talet. Den portugisiske misjonæren Manoel da Assumpcam skreiv Vocabolario em idioma Benegalla, e Portuguez dividido em duas partes i åra mellom 1734 og 1742, då han tenestegjorde i Bhawal. Boka er ei ordbok og grammatikk over bengali.[1] Den britiske grammatikaren Nathaniel Brassey Hentevarme skreiv ein moderne bengaligrammatikk (A Grammar of the Bengal Language i 1778.). Denne bok var den første som nytta bengalitypar i trykk. Den store bengalske reformatoren Raja Ram Mohan Roy skreiv òg ein Grammar of the Bengali Language (1832.). Under denne periode vart Choltibhasha-forma av bengali utvikla, ho nyttar ei forenkla bøying og inneheld og andre språklege endringar av den eldre forma (Shadhubhasha).[2] Bruken av bengali vart i 1951 kjempa fram av ei bengalsk målrørsla (Bhasha Andolon) i det dåverande Aust-Pakistan (noverande Bangladesh). Sjølv om bengalitalarane var i fleirtal i Pakistan , var urdu lovfesta som det einaste nasjonale språket. Den 21. februar 1952 gjekk protesterande studentar og aktivistar inn i politield ved Dhaka University og tre unge studentar og fleire andre vart drepne. Etter dette har Unesco erklært 21. februar som den internasjonale morsmålsdagen. I ei tilsvarande hending i mai 1961 drap politiet i Silchar i India elleve personar som protesterte mot den lovgjevinga som påbaud bruk av assamesisk (og dermed ikkje bengali).[3][4] Bengali har i dag høg status blant talarane sine, og har ei viktig politisk stilling i Bangladesh. Desse hendingane var ein viktig del av prosesen som førte fram til at Aust-Pakistan lausreiv seg frå Vest-Pakistan og blei landet Bangladesh. Språkrørsledagen blir feira kvart år til minne om bengalarar som døydde for språket sitt. Kjelder [endre | endre wikiteksten] ↑ Rahman, Aminur. «Grammar». Banglapedia. Asiatic Society of Bangladesh. Arkivert frå originalen 25. mars 2007. Henta 19. november 2006.  ↑ Ray, S Kumar. «The Bengali Language and Translation». Translation Articles. Kwintessential. Arkivert frå originalen 25. september 2006. Henta 19. november 2006.  ↑ Ahsan, MB. «All about language». The Daily Star. Arkivert frå originalen 13. august 2007. Henta 19. november 2006.  ↑ «No alliance with BJP, says AGP chief». The Telegraph. Henta 19. november 2006.  «bengali» i Store norske leksikon, snl.no. Ethnologue-rapport for bengali (på engelsk) Delar av denne artikkelen bygger på «Bengali» frå Wikipedia på svensk, den 30. mars 2025. Bakgrunnsstoff [endre | endre wikiteksten] Ethnologue om bengali (på engelsk) Wikipedia på bengali v d e Indoariske språk assamesisk · bengali · gujarati · hindi · hindustani · kasjmiri · maithili · nepali · oriya · pali · panjabi · romanés · sanskrit · saraiki · sindi · singalesisk · urdu Denne språkartikkelen er ei spire. Du kan hjelpe Nynorsk Wikipedia gjennom å utvide han. Autoritetsdata GND LCCN BNF BNF (data) NKC NDL WorldCat Henta frå «https://nn.wikipedia.org/w/index.php?title=Bengali&oldid=3599782» Kategoriar: Indoariske språk Bangladesh Vest-Bengal Tripura Einskildspråk Språk i India Gøymde kategoriar: Alle spirer Spirer 2026 Språkspirer Artiklar med autoritetsdata Denne sida vart sist endra den 30. mars 2025 kl. 08:55. Sida vart teikna med Parsoid. All tekst er tilgjengeleg under Creative Commons-lisensen Namngjeving/Del på same vilkåra. Sjå Vilkår for detaljar. Personvern Om Wikipedia Atterhald Juridisk og sikkerhetsrelatert kontakt Retningsliner for åtferd Utviklarar Statistikk Fråsegn om informasjonskapslar For mobil Søk Søk Vis/skjul innhaldslista Bengali 184 språk Nytt emne