Londe - Wikipedia Naar inhoud springen Houfmenu Houfmenu naar zijbalk verplaatsen versjtaek Navigatie Veurblaad Alle artikele Alle categorieë In 't nuujs Recènte verangeringe Willekäörig artikel Nuuj artikele communicatie Gebroekersportaol Hulp bie sjpelling De kaffee Zeuke Zeuk Uterlik Donaties Maak 'ne gebroeker aan Aanmèlde Persoenlike hulpmiddele Donaties Maak 'ne gebroeker aan Aanmèlde Inhaud naar zijbalk verplaatsen versjtaek Begin 1 Indeiling 2 Historie 3 Toerisme en bekinde gebouwe 4 Demografie 5 Economie 6 Infrastructuur 7 Bekinde Londenere Bekinde Londenere-subkopje inklappen 7.1 Gebore 7.2 Gehiemeld Inhoudsopgave omschakelen Londe 281 spraoke Аԥсшәа Acèh Адыгабзэ Afrikaans Alemannisch አማርኛ Pangcah Aragonés Ænglisc अंगिका العربية ܐܪܡܝܐ الدارجة مصرى অসমীয়া Asturianu Авар Kotava अवधी Aymar aru Azərbaycanca تۆرکجه Башҡортса Basa Bali Boarisch Žemaitėška Bikol Central Беларуская (тарашкевіца) Беларуская Betawi Български भोजपुरी Bislama Banjar বাংলা བོད་ཡིག Brezhoneg Bosanski Буряад Català Chavacano de Zamboanga 閩東語 / Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ Нохчийн Cebuano ᏣᎳᎩ کوردی Corsu Qırımtatarca Čeština Kaszëbsczi Словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ Чӑвашла Cymraeg Dansk Deutsch Zazaki Dolnoserbski Kadazandusun डोटेली ދިވެހިބަސް Eʋegbe Ελληνικά Emiliàn e rumagnòl English Esperanto Español Eesti Euskara Estremeñu فارسی Fulfulde Suomi Võro Na Vosa Vakaviti Føroyskt Français Arpetan Nordfriisk Furlan Frysk Gaeilge Gagauz 贛語 Kriyòl gwiyannen Gàidhlig Galego گیلکی Avañe'ẽ गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni 𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺 ગુજરાતી Gaelg Hausa 客家語 / Hak-kâ-ngî Hawaiʻi עברית हिन्दी Fiji Hindi Hrvatski Hornjoserbsce Kreyòl ayisyen Magyar Հայերեն Արեւմտահայերէն Interlingua Jaku Iban Bahasa Indonesia Interlingue Igbo Ilokano ГӀалгӀай Ido Íslenska Medžuslovjansky Italiano 日本語 Patois La .lojban. Jawa ქართული Qaraqalpaqsha Taqbaylit Karai-karai Jju Адыгэбзэ Kabɩyɛ Tyap Kumoring Қазақша ភាសាខ្មែរ ಕನ್ನಡ Yerwa Kanuri 한국어 Перем коми Къарачай-малкъар کٲشُر Ripoarisch Kurdî Коми Kernowek Кыргызча Latina Ladino Lëtzebuergesch Лакку Лезги Lingua Franca Nova Ligure Ladin Lombard Lingála ລາວ Lietuvių Latviešu मैथिली Basa Banyumasan Мокшень Malagasy Олык марий Māori Minangkabau Македонски മലയാളം Монгол मराठी Кырык мары Bahasa Melayu Malti Mirandés မြန်မာဘာသာ Эрзянь مازِرونی Napulitano Nedersaksies Plattdüütsch नेपाली नेपाल भाषा Nederlands Norsk nynorsk Norsk bokmål Novial Nouormand Diné bizaad Chi-Chewa Occitan Livvinkarjala Oromoo ଓଡ଼ିଆ Ирон ਪੰਜਾਬੀ Papiamentu Picard Deitsch Polski Piemontèis پنجابی Ποντιακά پښتو Português Pinayuanan Runa Simi Rumantsch Romani čhib Română Armãneashti Tarandíne Русский Русиньскый संस्कृतम् Саха тыла ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ Sardu Sicilianu Scots سنڌي Davvisámegiella Srpskohrvatski / српскохрватски Taclḥit တႆး සිංහල Simple English Slovenčina سرائیکی Slovenščina Gagana Samoa Anarâškielâ ChiShona Soomaaliga Shqip Српски / srpski Sranantongo SiSwati Sesotho Seeltersk Sunda Svenska Kiswahili ꠍꠤꠟꠐꠤ Ślůnski Sakizaya தமிழ் తెలుగు Tetun Тоҷикӣ ไทย Türkmençe Tagalog Tolışi Lea faka-Tonga Toki pona Tok Pisin Türkçe Татарча / tatarça ChiTumbuka Twi Удмурт ئۇيغۇرچە / Uyghurche Українська اردو Oʻzbekcha / ўзбекча Vèneto Vepsän kel’ Tiếng Việt West-Vlams Volapük Walon Winaray Wolof 吴语 IsiXhosa მარგალური ייִדיש Yorùbá Vahcuengh Zeêuws ⵜⴰⵎⴰⵣⵉⵖⵜ ⵜⴰⵏⴰⵡⴰⵢⵜ 文言 閩南語 / Bân-lâm-gí 粵語 中文 IsiZulu Bewirk links Artikel Euverlèk Limburgs Laes Bewirk Bewirk brónteks Bekiek de gesjiedenis Gereidsjapskis Gereidsjapskis naar zijbalk verplaatsen versjtaek Hanjelinge Laes Bewirk Bewirk brónteks Bekiek de gesjiedenis Algemein Links nao dit artikel Volg links Upload Permalink Pazjena-infermasie Citeer dit artikel Krieg korteren URL Naar de oude parser overschakelen Drök aaf/exporteer Book make Haol op es PDF Printer-vruntelike versie In anger projekte Abstract Wikipedia Wikimedia Commons Wikidata-item Uterlik naar zijbalk verplaatsen versjtaek Van Wikipedia Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon. De Tower Bridge (roond 1900) Londe (Ingels: London) is de hoofstad vaan 't Vereineg Keuninkriek en ein vaan de groetste stei vaan Europa. De agglomeratie Londe, gevaange in de county Greater London, heet zeve miljoen inwoeners. 't Is zetel vaan de Britse regerende voors en vaan 't parlemint en de regering, e veurnaom financieel centrum en 'n veurnaom toeristische attractie. De stad weurt doorsnoje door de revier de Teems (Thames). Indeiling [bewirk | brón bewèrke] 't Graofsjap Greater London besteit oet de City of London en 32 London boroughs (aw stei, door Londe geannexeerd). Us begrip vaan neet allein Londe, meh ouch vaan 't centrum vaan Londe, strèk ziech allewijl oet euver väöl mie es de City, jeh Westminster heet zjus de gebouwe die allewijl weure aongezeen es geziechbepalend voor Londe. Historie [bewirk | brón bewèrke] Roond 't jaor 50 vestegde de Romeine ziech in de huidege city, boe ze 'n börg stiechde, Londinium. Allewel tot dao gein archeologisch of historisch bewies veur te vinde is nump me op groond vaan de naom (dee neet vaan Latiensen oorsprunk is) aon tot de stad awwer is es de Romeinse aonwezegheid in Groet-Brittannië. In d'n Angelsaksischen tied woort eve boete de vesting e dörp, Lundewic, opgeriech, wat 't aajd Londe vervink. In de negende iew moot die vesting weer bewoend geraak zien. Willem de Verovereer vereuverd in 1066 Ingeland nao de slaag bij Hastings. Willem veel ouch Londe aon en woort in Westminster tot keuning gekroend en begint mèt de bouw vaan d'n tore vaan Londe. In d'n èlfden iew greujde Londe en Westminster, zetel vaan de keuninge, aonein, boemèt dit groet Londe de groetste en mechtegste stad vaan Ingeland woort. In d'n twelfden iew woort Londe ouch hoofstad vaan Ingeland, in plaots vaan Winchester. Daonao greujde 't snel door. De stad woort zelfs zoe mechteg tot de keuning touwstumming nudeg heet om de stad binne te koume. In 1666 lag de Groete Stadsbrand vaan Londe de stad veur e good deil in de as, wat de greuj vaan de stad evels neet kós remme. In de 18e iew nump Londe de rol vaan financiële hoofspeuler euver vaan Amsterdam. Mèt de greujende riekdom vaan de kolonies in de Victoriaonsen tied en de industrieel umwenteling greujde 't inwoenertal gaw. In 't begin vaan de negentienden iew waor de stad de groetste op Eerd. In d'n Twiede Wereldoorlog woort Londe behuurlek zwoer gebombardeerd door de Duitse Luftwaffe. 30.000 lui voonte d'n doed. In de twintegste iew raakde Londe beruch door zien miljeuprobleme mèt smog: (steinkole)rouk vermingk mèt nievel. Tege 't eind vaan die iew waor 't probleem door 't gebruuk vaan zuverder brandstoffe groetendeils opgelos. Op 2 september 1972 hiemelde heer eine vaan de bekindste Ingelstaolege sjrievers oets, J.R.R. Tolkien. In 2000 woort de umstreje meh populaire politicus Ken Livingstone tot börgemeister vaan Londe gekoze. Op 7 juni 2005 woort Londe 't doel vaan 'nen aonslaag vaan Al-Qaedah, dee veural op de 'Underground' (oondergróndse) geriech waor. In datzelfde jaor woort bepaold tot de stad in 2012 de Olympische Speule maag organisere. Daobij liet Londe stei wie Moskou, New York City, Madrid en Paries achter ziech. Toerisme en bekinde gebouwe [bewirk | brón bewèrke] De Westminster Abbey aon de weskant 't Toeristisch "Iezere Rippertoir" besteit oongeveer hei-oet: De Londese Tower: iers paleis vaan de keuninge, later gevaangenis, allewijl es museum gebruuk; De Houses of Parliament, Westminster: Neo-gotische gebouwe boe-in 't Hoegerhoes en 't Liegerhoes vergadere; Westminster Abbey: gotische kèrk, sinds iewe in gebruuk veur ceremonië; Buckingham Palace: 't woen- en wèrkpaleis vaan d'n Ingelse keuning (neet touwgenkelek); Saint Paul's Cathedral: classicistische kathedraal; Hyde Park: Drökbezoch stadspark; Tower Bridge: negentiende-iewse brök euver de Teems; London Eye: e reuzeraad, opgeriech in 1999. 30 St Mary Axe, bijgenaomd De komkommer (De Augurk): 'ne wolkekrabber in de City of London, aofgeroond in 2004. Demografie [bewirk | brón bewèrke] Londe steit bekind veur zien väöl versjèllende inwoeners. De versjeienheid is ouch e gevolg vaan de väöle kolonies die Ingeland heet gehad. De stad waor roond 1900 de groetste stad op eerd. Die positie naom New York City in 1925 euver. Op 't hoegtepunt, in 1939 had Londe mie es 8 mieljoen inwoeners. Daonao kroomp 't inwoenertal tot get minder es 7 mieljoen. Intösse greujt de populatie opnui tot bijnao 8 mieljoen (7.556.900 inwoeners 2007). Economie [bewirk | brón bewèrke] Es stad heet Londe een vaan de groetste economieë op Eerd. Londe is good veur 20% vaan 't BNP vaan 't Vereineg Keuninkriek. Debie heet Londe 'n internationale effectebäörs - de 'London Stock Exchange' - en is 't groetste deil vaan de media dao gevesteg, zoewie de BBC en gezètte wie The Daily Telegraph en The Times. Infrastructuur [bewirk | brón bewèrke] Londe steit al iewe bekind um zien drökke straote. 't Verkier steit daan ouch dèks vas. Allewijl weurt 't verkier gedomineerd door de gekinde taxi's en (roej) bösse. Aander verkier weurt oet 't centrum geweerd mèt 'n tolheffing. 'n Aander gekind verveur is d'n oondergróndse, ouch wel bekind es 'the (London) Underground' of 'the Tube'. Bekinde Londenere [bewirk | brón bewèrke] Gebore [bewirk | brón bewèrke] 1343 (oong.) - Geoffrey Chaucer, bekind es groondlègker vaan Ingelse literatuur 1788 - George Gordon Byron, sjrijver en diechter 1791 - Michael Faraday, natuurkundege en chemicus 1795 - John Keats, diechter 1889 - Charlie Chaplin, acteur en filmregisseur 1899 - Alfred Hitchcock, rezjisseur 1912 - Alan Turing, wiskundege en informaticus 1955 - Tim Berners-Lee, bedinker vaan 't World Wide Web (WWW) 1957 - Sid Vicious, basgitaris vaan de Sex Pistols 1958 - Mark Mazower, historicus 1969 - Ed Miliband, politicus 1974 - Emilia Fox, actrice 1986 - Robert Pattinson, acteur 1988 - Adele Laurie Blue Adkins, zangeres Gehiemeld [bewirk | brón bewèrke] 1400 - Geoffrey Chaucer, bekind es groondlègker vaan Ingelse literatuur 1759 - Georg Friedrich Händel, Saksische componis 1883 - Karl Marx, Duitse filosoof, econoom, socioloog en groondlègker vaan marxisme 1939 - Sigmund Freud, neuroloog en groondlègker vaan de psychoanalyse 1965 - Winston Churchill, veurmaoleg premier 1970 - Jimi Hendrix, gitaris en zenger 1972 - J.R.R. Tolkien, filoloog en sjrijver 1994 - Karl Popper, Weense filosoof en weitesjapper 1999 - Stanley Kubrick, Amerikaanse regisseur Aafkomstig van Wikipedia, de Vriej Encyclopedie. "https://li.wikipedia.org/w/index.php?title=Londe&oldid=473740" Categorieë: Gesjreve in 't Mestreechs Huidsjtaej Sjtaej in Vereinig Keuninkriek Dees pazjena is 't lèts verangerd op 28 okt 2024, 21:50. Pagina is weergegeven met Parsoid. De teks is besjikbaar ónger de Creative Commons Naomsvermelding/Geliek Deile licentie. 't Is mäögelik dat aanvöllende veurwaarde van toepassing zeen. Betrach de Algemein veurwaarde veur mie informatie. Privacybeleid Euver Wikipedia A…