Quran - Wîkîpediya Here naverokê Menuya esasî Menuya esasî Here menuya kêlekê veşêre Navîgasyon Destpêk · Sereta Bûyerên rojane Rûpeleke ketober Beşdarî Portala komê Dîwana Wîkîpediyayê Guhartinên dawî Alîkarî Lêgerîn Lêgerîn Xuyakirin Bexş bike Hesabekî çêke Têkeve Amûrên kesane Bexş bike Hesabekî çêke Têkeve Naverok Here menuya kêlekê veşêre Destpêk 1 Quran wekî bingeha baweriyê 2 Dabeşbûna naverokê Binêbeşa Dabeşbûna naverokê bigire/veke 2.1 Sûre û ayet 2.1.1 Sûre û navên sûreyan 2.1.2 Jimartinên cuda yên ayetan 2.2 Dabeşkirina ji bo armancên wêjeyî 3 Dîrok Binêbeşa Dîrok bigire/veke 3.1 Ji xwendin heta pirtûkê 3.2 Berhevkirina Quranê 3.3 Gotûbêjên teolojîk li ser xwezaya Quranê 3.4 Pêşveçûna zanistên Quranê ya îslamî 4 Naverok Binêbeşa Naverok bigire/veke 4.1 Afirandin û Xweda 4.2 Çîrokên pêxemberî 4.3 Konseptên ento-dînî 4.4 Wekê çavkaniyeke qanûn û biryarê 4.5 Eskatolojî 5 Giringiya di îslamê de Binêbeşa Giringiya di îslamê de bigire/veke 5.1 Di îbadetê 5.2 Di hunera îslamî de 6 Xwendin Binêbeşa Xwendin bigire/veke 6.1 Qanûnên xwendinê 6.2 Xwendinên guherbar 7 Wergerên Qur'anê 8 Binêre 9 Çavkanî 10 Girêdanên derve Tabloya naverokê bigre/veke Quran Bi 208 zimanên din Acèh Адыгабзэ Afrikaans Alemannisch አማርኛ Aragonés Ænglisc अंगिका العربية ܐܪܡܝܐ الدارجة مصرى অসমীয়া Asturianu Авар अवधी Azərbaycanca تۆرکجه Башҡортса Basa Bali Boarisch Bikol Central Bajau Sama Беларуская (тарашкевіца) Беларуская Betawi Български भोजपुरी Banjar Bamanankan বাংলা བོད་ཡིག Brezhoneg Bosanski Batak Mandailing Буряад Català 閩東語 / Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ Нохчийн کوردی Corsu Qırımtatarca Čeština Чӑвашла Cymraeg Dansk Dagbanli Deutsch Zazaki Dolnoserbski ދިވެހިބަސް Ελληνικά English Esperanto Español Eesti Euskara Estremeñu فارسی Fulfulde Suomi Võro Føroyskt Français Arpetan Frysk Gaeilge Kriyòl gwiyannen Gàidhlig Galego گیلکی Avañe'ẽ Ghanaian Pidgin ગુજરાતી Hausa עברית हिन्दी Fiji Hindi Hrvatski Hornjoserbsce Magyar Հայերեն Interlingua Jaku Iban Bahasa Indonesia Interlingue Ilokano ГӀалгӀай Ido Íslenska Italiano 日本語 Patois Jawa ქართული Qaraqalpaqsha Taqbaylit Адыгэбзэ Kabɩyɛ Kumoring Қазақша ភាសាខ្មែរ ಕನ್ನಡ 한국어 Къарачай-малкъар کٲشُر Kernowek Кыргызча Latina Lëtzebuergesch Лакку Лезги Lingua Franca Nova Limburgs Ladin Lombard Lietuvių Latviešu Madhurâ मैथिली Basa Banyumasan Malagasy Олык марий Minangkabau Македонски മലയാളം Монгол ꯃꯤꯇꯩ ꯂꯣꯟ Moore मराठी Кырык мары Bahasa Melayu Malti Mirandés မြန်မာဘာသာ مازِرونی Napulitano Plattdüütsch नेपाली Li Niha Nederlands Norsk nynorsk Norsk bokmål ߒߞߏ Nupe Occitan Oromoo Ирон ਪੰਜਾਬੀ Picard Polski پنجابی پښتو Português Runa Simi Română Armãneashti Русский Русиньскый संस्कृतम् Саха тыла Sicilianu Scots سنڌي Srpskohrvatski / српскохрватски Taclḥit සිංහල Simple English Slovenčina سرائیکی Slovenščina ChiShona Soomaaliga Shqip Српски / srpski Sunda Svenska Kiswahili ꠍꠤꠟꠐꠤ தமிழ் తెలుగు Тоҷикӣ ไทย Türkmençe Tagalog Tolışi Toki pona Türkçe Татарча / tatarça ئۇيغۇرچە / Uyghurche Українська اردو Oʻzbekcha / ўзбекча Tiếng Việt Walon Winaray Wolof 吴语 მარგალური ייִדיש Yorùbá Vahcuengh ⵜⴰⵎⴰⵣⵉⵖⵜ ⵜⴰⵏⴰⵡⴰⵢⵜ 文言 閩南語 / Bân-lâm-gí 粵語 中文 IsiZulu Girêdanan biguhêre Gotar Gotûbêj Kurdî/کوردی Kurdî/کوردی تیپێن عەرەبی Tîpên latînî Bixwîne Biguhêre Çavkaniyê biguhêre Dîrokê bibîne Qutiya amûran Amûr Here menuya kêlekê veşêre Aksiyon Bixwîne Biguhêre Çavkaniyê biguhêre Dîrokê bibîne Giştî Girêdanên li ser vê rûpelê Guhartinên têkildar Wêneyekî bar bike Girêdana daîmî Agahiyên rûpelê Qalkirina rûpelê bibîne URLya kurt çêke Çap bike/derxîne Wek PDF daxe Guhartoya çapkirinê Di projeyên din de Wikimedia Commons Wîkîgotin Hêmana Wîkîdane Xuyakirin Here menuya kêlekê veşêre Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad. Quran الْقُرْآن al-QurʾānDu pelgeyên destnivîsa Qurana Birminghamê, destnivîseke kevin a bi tîpên hîcazî li ser pergamenta bi karbonê hatiye nivîsandin - dîroka wê vedigere nêz. 568-645an ku bi temenê Muhemmed re hevdem e. Ziman Erebiya klasîk Dîroka weşanê 610 - 632 p.z. Quran Kategorî Sûre Ayet Cuz Yên di Quranê de Xwedê Pêxember Mucîzeyên Quranê Quran û Zanist Di Quranê de maf Xwendin Werger û Tefsîrên Kurdî Tefsîr Tecwîd Erebî Hafiz Meal Wekî din Qurantî Qiyamet Bihuşt Dojeh Şerîet Portala Îslamê n g b Quran an jî Qur'an (bierebî: القرآن), pirtûka pîroz a Îslamê ye ku li gorî misilmanên bawermend, wehiya rastîn a Xwedê ye (erebî: الله, Allah) ku ji Muhemmed re di şeva leyletûl qadirê hatiye şandin û destpêkirin. Ew bi şêweyekî taybetî yê qafiyekirî hatiye nivîsandin ku bi erebî wekê Sac tê zanîn. Quran ji 114 sûreyan pêk hatiye ku her yek ji van ayetan bi hejmareke cûda yên ayetan (آيات) hatine destnîşankirin. Çapa Qahîreyê ya Quranê bi awayekî ortografî ya standardkirî hatiye nivîsandin ku ji aliyê Zanîngeha Ezherê ve li Qahîreyê di sala 1924an de ji bo hemî çapên nû yê otorîteyê hatiye weşandin. Quran ji 114 sûreyan, 6.236 ayetan û 77.934 (77.437) gotinan pêk tê. Taybetmendiyeke girîng a Quranê xwe bi xwe referansebûna wê ye. Ev tê vê wateyê ku Quran di gelek cihan de xwe dinirxîne. Piraniya doktrînên misilmanan ên di derbarê Quranê de jî li ser van daxuyaniyên xwe bi xwe referanse ên di Quranê de ne. Quran wekî bingeha baweriyê [biguhêre | çavkaniyê biguhêre] Quran çavkaniya sereke ya qanûna îslamî ye ku wekê şerîet tê zanîn. Çavkaniyên din ên Şerîetê sineta pêxemberê îslamê Muhemmed e. Quran herwiha wekê modelek estetîkî ye ku ji bo retorîk û helbesta erebî xizmet dike. Wekê din, zimanê Qur'anê bandorek mezin li ser pêşveçûna rêzimana erebî kiriye. Li kêleka perçeyên mayî yên helbestvanên berê îslamê, erebiya Quranê ji bo îfadeya rast a zimanî standard bûye û berdewam dike. Di zimanê erebî de, Quran bi taybetmendiya karîm ("esilzade, hêja") hatiye wesfandin. Li gorî riwayeta pismamê Muhemmed Ebdullah bin Ebas û xwendekarê wî Mucahîd îbn Cebr, wehya yekem di şikefta çiyayê Hirayê de pêk hatiye.[1] Ev pênc ayetên pêşîn ên sûreya 96 in. Ew bi van gotinan destpê dike: «اقرأ باسم ربّك الّذي خلق» „iqraʾ bi-smi rabbika ’llaḏī ḫalaq“ „Navê birêzê xwe re xûya bike, ew ku afirandî dide!“ Bi gelemperî hatiye bawerkirin ku Muhemmed ne xwendiye û ne jî nivîsiye. Ji ber vê yekê misilman bawer dikin ku Melek Cibrayîl ferman daye wî ku tiştê ku jê re hatiye wehîkirin bixwîne an jî dubare bike. Ev jî eslê navê Quranê ye: "xwendin". Li gorî kevneşopiya îslamî wêjeya siyer û şîrovekirina Quranê (Tefsîr), piştî wehya yekem, Muhemmed ji şikeftê derket û firîşte Cibraîl li ber wî xuya bû, rûyê wî ber bi her alî ve bû. Tê gotin ku Muhemmed ji vê serpêhatiyê ewqas hejiya ku ew bi lerizîn vegeriya cem jina xwe Xedîce ku wê ew bi betaniyekê pêça, li ser vê yekê sûreya 74 hatiye wehyê kirin. "Ey hûn ên ku xwe (bi cilên xwe) pêçaye, rabin û (gelê xwe ji ezabê Xwedê) hişyar bikin! Û Xwedayê xwe pesn bidin..." Li gorî rêûresmê, Elî îbn Ebî Talîb şahidê wehya yekem bû. Di 22 salên piştre de, tevahiya Quranê ji Muhemmed re hatiye wehyakirin ku gelek ayet behsa bûyerên rojane yên wê demê dikin. Ayetên din behsa pêxemberan dikin (Adem, Birahîm, Nûh, Yûsif, Mûsa, Îsa û yên din), û yên din jî ferz û prensîbên giştî yên baweriyê dihewînin. Quran ji hemû mirovan re, tevî bêbaweran û endamên dînên din, xîtabî wan dike. Dabeşbûna naverokê [biguhêre | çavkaniyê biguhêre] Sûre û ayet [biguhêre | çavkaniyê biguhêre] Îslam Baweriyên îslamê Baweriya Xwedê Baweriya pêxemberan Baweriya kitêban Baweriya milyaketan Baweriya qederê Baweriya axretê Şertên îslamê Şehadet Nimêj Rojî Zekat Hec Dada îslamê Quran Sunet Hedîs Fiqih Şerîet Kelam Dîrok Serdema cehaletê Belavbûna îslamê Sehabe Dewleta îslam Xelîfe Dîroka îslamê Ehlê Beyt Serdema Zêrîn a Îslamê Mezheb Sunîtî (Hembelî, Henêfî, Malikî , Şafiî) Şiîtî Elewîtî Misilmanên bêmezheb Çand û dewlet Medrese Îslam û maf Îslam û jin Sanata îslamê Salnameya koçî Mizgeft Îslam û zanist Cejna Remezanê Cejna Qurbanê Felsefeya îslamê Îsra û Mîrac Cîhên pîroz Kabe Mescîda Eqsa Şikefta Hirayê Meke Medîne Sefa û Merwe Şikefta Sewrê Wekî din Îslamofobî Dewletên misilman Dînên Îbrahîmî Portal:Îslam n g b Aliyê rastê yê destnivîsa duqatî ya Stanfordê '07. Qata jorîn ayetên 265–271 ên sûreya Beqere dihewîne. Qata duqatî lêzêdekirinên li nivîsara yekem a Quranê û cudahîyên ji Qurana nû nîşan dide. Sûre û navên sûreyan [biguhêre | çavkaniyê biguhêre] Quran ji 114 sûreyên bi nav pêk tê. Her çiqas li cîhana ne-îslamî de gotinên Quranê bi gelemperî bi hejmara wan têne dayîn jî, weşanên misilmanan bi gelemperî behsa navên wan ên erebî dikin. Navê sûreyekê ji peyvek taybetî ya ku di nav sûreyê de de tê dîtin tê girtin lê ev ne hewce ye ku naveroka wê ya sereke rave bike. Gelek sûre wekî mijarî ji hev cuda têne hesibandin - wek mînak, Sûreya En-Nîsa (Jin) hinek beşên girîng ên Quranê yên têkildarî jinan dihewîne lê di heman demê de li ser qanûna mîratê û rêgezên giştî yên baweriyê jî nîqaş dike. Bi heman awayî, sûreya duyem (al-baqara - Ga), her çend çîrokeke li ser ga wekî qurbaniyekê dihewîne jî, beşek mezin ji qaîdeyên qanûnî û prensîbên baweriyê vedibêje. Ji aliyekî din ve, carinan dibe ku sûreyên yekser li pey hev, wekî Duha û Înşirah, li ser heman mijarê - di vê rewşê de, bîranîna nîmetên Xwedê re mijûl dibin û ji ber vê yekê pir caran bi hev re têne xwendin. Rêza sûreyan li gorî tu şêwazekî tematîk naçe; lêbelê, ji bilî sûreya yekem, Fatîhe, sûre bi awayekî texmînî li gorî dirêjahiyê hatine rêzkirin (ji ya herî dirêj destpê dikin). Bo nimûne, sûreya 108, bi tenê sê ayet û 42 an 43 tîpan, ger Hemze wekî tîpek were hesibandin, ya herî kurt e. Gelek sûreyên din jî ji vê rêza dirêjahiyê dûr dikevin ku misilman vê yekê wekî nîşanek dibînin ku rêzkirin ne keyfî bû. Misilman bawer in ku rêza sûreyan ji aliyê pêxember Muhemmed ve bi vî rengî hatiye veguhastin. Misilman bawer in ku rêza sureyan ji aliyê pêxember Muhammed ve bi vî rengî hatiye veguhastin. Ji ber vê yekê, li gorî kevneşopiyê, xwendina sûreyek paşîn berî sûreyek berê di nimêjê de nayê xwestin. Berevajî Tenaxê cihûyan û Încîlê, nivîsarên pîroz ên mezhebên xiristiyan ku bi girîngî ji pirtûkên dîrokê yên bi rêza kronolojîk hatine rêzkirin pêk tên, di nav sûreyan de an jî di rêzkirina wan de rêzek wisa tune ye, her çend rêza kronolojîk a sûreyan wekî diyarker tê hesibandin.[2][3] Ji bilî sûreya 9, hemû sûreyên Quranê bi formula Besmelayê destpê dikin (bi-smi llāhi r-rahmâni r-rahīm/بسم ا…