Dieren - Wikipedy Springe nei ynhâld Main menu Main menu nei sydbalke ferplakke ferbergje Navigaasje Haadside Wikipedy-mienskip Koartlyn feroare Samar in side Help Bysûndere siden Sykje Sykje Appearance Donaasjes Akkount meitsje Oanmelde Persoanlik ark Donaasjes Akkount meitsje Oanmelde Ynhâld nei sydbalke ferplakke ferbergje Begjin 1 Klassifikaasje fan dieren 2 Boarnen, noaten en referinsjes Ynhâldsopjefte omklappe Dieren 263 talen Аԥсшәа Acèh Адыгабзэ Afrikaans Alemannisch አማርኛ Aragonés Ænglisc अंगिका العربية ܐܪܡܝܐ الدارجة مصرى অসমীয়া Asturianu Atikamekw अवधी Aymar aru Azərbaycanca تۆرکجه Башҡортса Basa Bali Boarisch Žemaitėška Batak Toba Bikol Central Беларуская (тарашкевіца) Беларуская Betawi Български भोजपुरी Bislama Bamanankan বাংলা བོད་ཡིག Brezhoneg Bosanski Буряад Català 閩東語 / Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ Нохчийн Cebuano ᏣᎳᎩ Tsetsêhestâhese کوردی Corsu Qırımtatarca Čeština Чӑвашла Cymraeg Dansk Deutsch Zazaki Kadazandusun डोटेली ཇོང་ཁ Eʋegbe Ελληνικά English Esperanto Español Eesti Euskara Estremeñu فارسی Suomi Võro Na Vosa Vakaviti Føroyskt Français Arpetan Nordfriisk Gaeilge Gagauz 贛語 Kriyòl gwiyannen Gàidhlig Galego Avañe'ẽ 𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺 ગુજરાતી Wayuunaiki Gungbe Gaelg Hausa 客家語 / Hak-kâ-ngî עברית हिन्दी Fiji Hindi Hrvatski Kreyòl ayisyen Magyar Հայերեն Interlingua Jaku Iban Bahasa Indonesia Interlingue Igbo Iñupiatun Ilokano ГӀалгӀай Ido Íslenska Italiano ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ / inuktitut 日本語 Patois La .lojban. Jawa ქართული Qaraqalpaqsha Taqbaylit Jju Kabɩyɛ Tyap Kongo Kumoring Қазақша ಕನ್ನಡ Yerwa Kanuri 한국어 Перем коми کٲشُر Ripoarisch Kurdî Kʋsaal Kernowek Кыргызча Latina Ladino Lëtzebuergesch Лакку Лезги Lingua Franca Nova Limburgs Ligure Ladin Lombard Lingála ລາວ Lietuvių Latgaļu Latviešu मैथिली Basa Banyumasan Malagasy Олык марий Minangkabau Македонски മലയാളം Монгол ဘာသာမန် मराठी Bahasa Melayu Malti Mirandés မြန်မာဘာသာ Эрзянь مازِرونی Napulitano Nedersaksies Plattdüütsch नेपाली नेपाल भाषा Li Niha Nederlands Norsk nynorsk Norsk bokmål Novial Nouormand Diné bizaad Occitan Oromoo ଓଡ଼ିଆ Ирон ਪੰਜਾਬੀ Kapampangan Papiamentu Deitsch Polski Piemontèis پنجابی Nawat پښتو Português Runa Simi ရခိုင် Rumantsch Romani čhib Română Armãneashti Tarandíne Русский Русиньскый Ikinyarwanda संस्कृतम् Саха тыла ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ Sardu Sicilianu Scots سنڌي Srpskohrvatski / српскохрватски Taclḥit တႆး සිංහල Simple English Slovenčina Slovenščina Anarâškielâ ChiShona Soomaaliga Shqip Српски / srpski Sranantongo Seeltersk Sunda Svenska Kiswahili Ślůnski Sakizaya தமிழ் Tayal తెలుగు Тоҷикӣ ไทย ትግርኛ Türkmençe Tagalog Tolışi Lea faka-Tonga Toki pona Tok Pisin Türkçe Xitsonga Татарча / tatarça ChiTumbuka Twi ئۇيغۇرچە / Uyghurche Українська اردو Oʻzbekcha / ўзбекча Tshivenda Vepsän kel’ Tiếng Việt West-Vlams Volapük Walon Winaray Wolof 吴语 IsiXhosa მარგალური ייִדיש Yorùbá Vahcuengh Zeêuws ⵜⴰⵎⴰⵣⵉⵖⵜ ⵜⴰⵏⴰⵡⴰⵢⵜ 文言 閩南語 / Bân-lâm-gí 粵語 中文 IsiZulu Keppelings bewurkje Artikel Oerlis Frysk Lêze Bewurkje Boarne bewurkje Skiednis besjen Helpmiddels Helpmiddels nei sydbalke ferplakke ferbergje Actions Lêze Bewurkje Boarne bewurkje Skiednis besjen Algemien Hjirmei keppele Keppelings folgje Fêste keppeling Sidegegevens Dizze side sitearje Get shortened URL Switch to legacy parser Ofdrukke/eksportearje Boek meitsje Ynlade as PDF Ofdrukferzje Yn oare projekten Abstract Wikipedia Wikimedia Commons Wikispecies Wikidata-item Appearance nei sydbalke ferplakke ferbergje Ut Wikipedy dieren Biodiversiteit fan it bisteryk. Taksonomy domein: eukaryoaten (Eukaryota) ryk: dieren (Animalia) Linnaeus, 1758 De dieren of bisten (wittenskiplike namme: Animalia) foarmje yn 'e taksonomyske yndieling fan libbene organismen in ryk, dat yn 'e mande mei de riken fan 'e planten (Plantae), skimmels (Fungi), protisten (Protista) en guon lytsere groepen organismen it domein of bopperyk fan 'e eukaryoaten (Eukaryota) opmakket. (De eukaryoaten steane dan wer op ien hichte mei de baktearjes (Bacteria) en de oerbaktearjes (Archaea).) Dieren binne rjusellige organismen dy't foar it meastepart mobyl binne, wat sizze wol dat se har spontaan en ûnôfhinklik bewege kinne. Harren lichemsfoarm berikt op in beskaat stuit yn harren libben it punt dat it in fêste foarm kriget (ophâldt mei groeien), al binne der guon soarten dy't letter yn it libben in proses fan metamorfoaze trochmeitsje. Alle dieren binne heterotroof en moatte dus oare libbene (of deade) organismen opite om harsels fan enerzjy te foarsjen, dy't se frijmeitsje troch in reäksje mei soerstof. Biologysk sjoen is de minske gewoan ien fan 'e withoefolle bistesoarten. Fan 'e measte groepen dy't tsjintwurdich ta de dieren rekkene wurde, geane de fossile (foar-)foarmen tebek oant de saneamde Kambryske Eksploazje, sa'n 542 miljoen jier lyn. De bekenste groepen bisten (dy't it bekendst binne om't de soarten dy't derta hearre it grutst fan stal binne) hearre ta de stamme fan 'e rêchstringdieren (Chordata) en dêrbinnen ta de ûnderstamme fan 'e wringedieren (Vertebrata). Dy groepen binne û.m. de sûchdieren, reptilen, fûgels, fisken en amfibyen. Oare grutte groepen binne de lidpoatigen (mei û.m. de ynsekten, spineftigen, kreefteftigen en tûzenpoatigen), de ferskate groepen wjirms, de weakdieren, de spûnsdieren en de kwabben. It diereryk kin yn trije haadgroepen yndield wurde op grûn fan kompleksiteit en it al of net besitten fan beskate lichaamlike skaaimerken: spûnsdieren (Parazoa) muldieren (Mesazoa) orgaandieren (Eumetazoa) In yngeandere, taksonomyske ûnderferdieling wurdt hjirûnder jûn. Klassifikaasje fan dieren [bewurkje seksje | boarne bewurkje] In skiifdiagram dêr't de ferdieling fan it bisteryk yn soarten op werjûn is. (De Arthropoda (ljochtblau) binne de lidpoatigen; de Mollusca (pears) binne de weakdieren; de Chordata (ljochtgrien) binne de rêchstringdieren.) Klassifikaasje fan it Bisteryk '''ryk [[dieren]] (''Animalia'')'''</big>\n** ûnderryk [[middendieren]] (''Mesozoa'')\n*** stamme [[inkelgeslachtsselligen]] (''Monoblastozoa'')\n*** stamme [[rjochtbannigen]] (''Orthonectida'')\n*** ",{"template":{"target":{"wt":"Stambeam2/ein tûke","href":"./Berjocht:Stambeam2/ein_tûke"},"params":{},"i":1}}," stamme [[rútdieren]] (''Rhombozoa'' of ''Dicyemida'')\n** ",{"template":{"target":{"wt":"Stambeam2/ein tûke","href":"./Berjocht:Stambeam2/ein_tûke"},"params":{},"i":2}}," ûnderryk [[echte dieren]] (''Metazoa'')\n*** tuskenryk [[spûnsdieren]] (''Parazoa'')\n**** stamme [[plakdieren]] (''Placozoa'')\n**** ",{"template":{"target":{"wt":"Stambeam2/ein tûke","href":"./Berjocht:Stambeam2/ein_tûke"},"params":{},"i":3}}," stamme [[spûns|spûnzen]] (''Porifera'')\n*** ",{"template":{"target":{"wt":"Stambeam2/ein tûke","href":"./Berjocht:Stambeam2/ein_tûke"},"params":{},"i":4}}," rangleas tuskentakson [[orgaandieren]] of weefseldieren (''Eumetazoa'')\n**** tuskenryk [[radiaaldieren]] (''Radiata'')\n***** stamme [[netteldieren]] (''Cnidaria'')\n****** klasse [[blomdieren]] (''Anthozoa'')\n****** ûnderstamme [[kwabdieren]] (''Medusozoa'')\n******* klasse [[kubuskwabben]] (''Cubozoa'')\n******* klasse [[kwabpolipen]] (''Hydrozoa'')\n******* klasse [[rjupoatigen]] (''Polypodiozoa'')\n******* klasse [[skiifkwabben]] (''Scyphozoa'')\n******* ",{"template":{"target":{"wt":"Stambeam2/ein tûke","href":"./Berjocht:Stambeam2/ein_tûke"},"params":{},"i":5}}," klasse [[stâlkwabeftigen]] (''Staurozoa'')\n****** ",{"template":{"target":{"wt":"Stambeam2/ein tûke","href":"./Berjocht:Stambeam2/ein_tûke"},"params":{},"i":6}}," klasse [[slymdieren]] (''Myxozoa'')\n***** ",{"template":{"target":{"wt":"Stambeam2/ein tûke","href":"./Berjocht:Stambeam2/ein_tûke"},"params":{},"i":7}}," stamme [[ribkwabben]] (''Ctenophora'')\n****** klasse ''[[Scleroctenophora]]'' †\n****** klasse [[tintakelleaze ribkwabben]] (''Nuda'')\n****** ",{"template":{"target":{"wt":"Stambeam2/ein tûke","href":"./Berjocht:Stambeam2/ein_tûke"},"params":{},"i":8}}," klasse [[tintakelribkwabben]] (''Tentaculata'')\n**** ",{"template":{"target":{"wt":"Stambeam2/ein tûke","href":"./Berjocht:Stambeam2/ein_tûke"},"params":{},"i":9}}," tuskenryk [[twasidigen]] (''Bilateria'')\n***** rangleas tuskentakson [[riedseltermdieren]] (''Xenocoelamorpha'')\n****** stamme [[riedselwjirms]] (''Xenoturbellida'')\n****** ",{"template":{"target":{"wt":"Stambeam2/ein tûke","href":"./Berjocht:Stambeam2/ein_tûke"},"params":{},"i":10}}," boppestamme [[termleazen]] (''Acoelomorpha'')\n******* stamme [[echte termleazen]] (''Acoela'')\n******* ",{"template":{"target":{"wt":"Stambeam2/ein tûke","href":"./Berjocht:Stambeam2/ein_tûke"},"params":{},"i":11}}," stamme [[snoerhûdigen]] (''Nemertodermata'')\n***** ",{"template":{"target":{"wt":"Stambeam2/ein tûke","href":"./Berjocht:Stambeam2/ein_tûke"},"params":{},"i":12}}," rangleas tuskentakson [[termdieren]] (''Nephrozoa'')\n****** boppestamme [[nijmûnigen]] (''Deuterostomata'')\n******* stamme [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')\n******** ûnderstamme [[manteldieren]] of sturtgorda's (''Tunicata'', foarhinne ''Urochordata'')\n********* klasse [[mantelfiskjes]] (''Appendicularia'')\n********* klasse [[salpen]] (''Thaliacea'')\n********* klasse [[sekpipen]] (''Ascidiacea'')\n********* ",{"template":{"target":{"wt":"Stambeam2/ein tûke","href":"./Berjocht:Stambeam2/ein_tûke"},"params":{},"i":13}}," klasse [[sorberaten]] (''Sorberacea'')\n******** ûnderstamme [[plasseleazen]] of kopgorda's (''Cephalochordata'')\n********* ",{"template":{"target":{"wt":"Stambeam2/ein tûke","href":"./Berjocht:Stambeam2/ein_tûke"},"params":{},"i":14}}," klasse [[lansetfiskjes]] (''Leptocardii'')\n******** ",{"template":{"target":{"wt":"Stambeam2/ein tûke","href":"./Berjocht:Stambeam2/ein_tûke"},"params":{},"i":15}}," ûnderstamme [[wringedieren]] (''Vertebrata'')\n********* boppeklasse [[kaakleaze fisken]] (''Agnatha'')\n********** klasse ''[[Anaspida]]'' †\n********** klasse ''[[Cephalaspidomorphi]]'' †\n********** klasse ''[[Conodonta]]'' †\n********** klasse ''[[Haikouellida]]'' †\n********** klasse ''[[Myllokunmingiida]]'' †\n********** klasse ''[[Pteraspidomorphi]]'' †\n********** rangleas tuskentakson [[rûnmûnigen]] (''Cyclostomata'')\n*********** klasse [[njoggeneagen en sibben]] (''Petromozontida'' of ''Hyperoartia'')\n*********** ",{"template":{"target":{"wt":"Stambeam2/ein tûke","href":"./Berjocht:Stambeam2/ein_tûke"},"params":{},"i":16}}," klasse [[slymnjoggeneagen]] (''Myxini'')\n********** ",{"template":{"target":{"wt":"Stambeam2/ein tûke","href":"./Berjocht:Stambeam2/ein_tûke"},"params":{},"i":17}}," klasse ''[[Thelodonti]]'' †\n********* ",{"template":{"target":{"wt":"Stambeam2/ein tûke","href":"./Berjocht:Stambeam2/ein_tûke"},"params":{},"i":18}}," tuskenstamme [[kaakdieren]] (''Gnathostomata'')\n********** boppeklasse [[bienfiskeftigen]] (''Osteichthyes'')\n*********** klasse [[kwastfinnigen]] (''Sarcopterygii'')\n*********** ",{"template":{"target":{"wt":"Stambeam2/ein tûke","href":"./Berjocht:Stambeam2/ein_tûke"},"params":{},"i":19}}," klasse [[strielfinnigen]] (''Actinopterygii'')\n********** klasse [[kreakbienfisken]] (''Chondrichthyes'')\n********** klasse [[pânserfi…