Odyssee - Wikipedy Springe nei ynhâld Main menu Main menu nei sydbalke ferplakke ferbergje Navigaasje Haadside Wikipedy-mienskip Koartlyn feroare Samar in side Help Bysûndere siden Sykje Sykje Appearance Donaasjes Akkount meitsje Oanmelde Persoanlik ark Donaasjes Akkount meitsje Oanmelde Ynhâld nei sydbalke ferplakke ferbergje Begjin 1 Skriuwer 2 Opbou 3 Ynhâld 4 Ynterpretaasje 5 Adaptaasjes 6 Fryske oersetting 7 Keppelings om utens 8 Boarnen, noaten en referinsjes Ynhâldsopjefte omklappe Odyssee 133 talen Afrikaans Alemannisch አማርኛ Aragonés अंगिका العربية مصرى অসমীয়া Asturianu Kotava अवधी Azərbaycanca تۆرکجه Башҡортса Basa Bali Boarisch Bikol Central Беларуская (тарашкевіца) Беларуская Български भोजपुरी বাংলা བོད་ཡིག Brezhoneg Bosanski Català کوردی Corsu Qırımtatarca Čeština Cymraeg Dansk Deutsch Zazaki Ελληνικά English Esperanto Español Eesti Euskara فارسی Suomi Võro Français Furlan Gaeilge Gàidhlig Galego गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni עברית हिन्दी Hrvatski Magyar Հայերեն Արեւմտահայերէն Interlingua Bahasa Indonesia Interlingue Ido Íslenska Italiano 日本語 Patois Jawa ქართული Қазақша ಕನ್ನಡ 한국어 Перем коми کٲشُر Kurdî Кыргызча Latina Lëtzebuergesch Lingua Franca Nova Ligure Lombard Lietuvių Latviešu Македонски മലയാളം Монгол मराठी Bahasa Melayu Malti မြန်မာဘာသာ مازِرونی नेपाल भाषा Nederlands Norsk nynorsk Norsk bokmål Nouormand Occitan Oromoo ਪੰਜਾਬੀ Polski پنجابی Português Runa Simi Română Русский ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ Sicilianu Scots سنڌي Srpskohrvatski / српскохрватски සිංහල Simple English Slovenčina Slovenščina Shqip Српски / srpski Svenska Kiswahili தமிழ் Тоҷикӣ ไทย Tagalog Tok Pisin Türkçe Татарча / tatarça Українська اردو Oʻzbekcha / ўзбекча Tiếng Việt Walon Winaray 吴语 ייִדיש 文言 閩南語 / Bân-lâm-gí 粵語 中文 Keppelings bewurkje Artikel Oerlis Frysk Lêze Bewurkje Boarne bewurkje Skiednis besjen Helpmiddels Helpmiddels nei sydbalke ferplakke ferbergje Actions Lêze Bewurkje Boarne bewurkje Skiednis besjen Algemien Hjirmei keppele Keppelings folgje Fêste keppeling Sidegegevens Dizze side sitearje Get shortened URL Switch to legacy parser Ofdrukke/eksportearje Boek meitsje Ynlade as PDF Ofdrukferzje Yn oare projekten Wikimedia Commons Wikidata-item Appearance nei sydbalke ferplakke ferbergje Ut Wikipedy [[Steven Sterk (útjouwer)|Steven Sterk, Utjouwer]] (no [[Utjouwerij Bornmeer]])."},"ôfbyldingsbreedte":{"wt":"200px"},"titel":{"wt":"''Odyssee''"},"oarspr. titel":{"wt":"Ὀδύσσεια"},"auteur":{"wt":"[[Homêros]]"},"taal":{"wt":"[[Aldgryksk]]"},"foarm":{"wt":"[[poëzij]]"},"sjenre":{"wt":"[[epos]]"},"skreaun":{"wt":"±[[850 f.Kr.]]"},"1e publikaasje":{"wt":""},"1e opfiering":{"wt":""},"oarspr. útjouwer":{"wt":""},"rige":{"wt":""},"foarich diel":{"wt":""},"folgjend diel":{"wt":""},"bondel":{"wt":""},"prizen":{"wt":""},"ISBN":{"wt":""},"Fryske titel":{"wt":"de ''Odusseia''"},"publikaasje":{"wt":"[[2004]], [[Utert (stêd)|Utert]]"},"útjouwer":{"wt":"[[Steven Sterk (útjouwer)|Steven Sterk, Utjouwer]]"},"oersetter":{"wt":"[[Klaas Bruinsma (oersetter)|Klaas Bruinsma]]"},"prizen oers.":{"wt":"[[dr. Obe Postmapriis]] 2005"},"ISBN oers.":{"wt":"9 07 37 89 087"}},"i":0}}]}'> Odyssee Fryske</a> <a rel=\"mw:WikiLink\" href=\"./Oersetting\" title=\"Oersetting\" id=\"mwBA\">oersetting</a>, yn <a rel=\"mw:WikiLink\" href=\"./2004\" title=\"2004\" id=\"mwBQ\">2004</a> útjûn troch <br id=\"mwBg\"/><a rel=\"mw:WikiLink\" href=\"./Steven_Sterk_(útjouwer)\" title=\"Steven Sterk (útjouwer)\" class=\"mw-redirect\" id=\"mwBw\">Steven Sterk, Utjouwer</a> (no <a rel=\"mw:WikiLink\" href=\"./Utjouwerij_Bornmeer\" title=\"Utjouwerij Bornmeer\" id=\"mwCA\">Utjouwerij Bornmeer</a>)."}'> De Fryske oersetting, yn 2004 útjûn troch Steven Sterk, Utjouwer (no Utjouwerij Bornmeer). algemiene gegevens oarspr. titel Ὀδύσσεια auteur Homêros taal Aldgryksk foarm poëzij sjenre epos skreaun ±850 f.Kr. oersetting nei it Frysk Fryske titel de Odusseia publikaasje 2004, Utert útjouwer Steven Sterk, Utjouwer oersetter Klaas Bruinsma prizen oers. dr. Obe Postmapriis 2005 ISBN oers. 9 07 37 89 087 De Odyssee, yn it oarspronklike Aldgryksk: Ὀδύσσεια, Odysseia (of Odusseia), is in ier Gryksk epos dat taskreaun wurdt oan 'e grutte (en neffens de tradysje bline) skriuwer en dichter Homêros (of Homearus), dy't om 850 f.Kr. hinne libbe hawwe moat. It kin min ofte mear beskôge wurde as in ferfolch op it oare grutte dichtwurk fan Homêros, de Ilias. Saakkundigen binne it der lykwols oer iens dat de Odyssee en oare, soartgelikense wurken wierskynlik earst lange tiid mûnling oerlevere en pas letter skriftlik fêstlein binne. Dat soe dus betsjutte dat Homêros inkeld in al besteand wurk op skrift steld hat. De Odyssee bestiet út 12.110 yn daktylyske heksameters fêstleine dichtregels, dy't skreaun binne yn it saneamde Homearysk Gryksk, in literêre griemmank fan doetiidske Grykske dialekten. It epos fertelt it ferhaal fan 'e omdoarmings fan Odysseus, de Grykske kening fan Itaka (yn Romeinske myten Ulysses neamd), dy't nei de ôfrin fan 'e Trojaanske Oarloch nei hûs reizget, mar doemd is om tsien jier lang op see om te swalkjen mei't er de seegod Poseidon tsjin him yn 't harnas jage hat. De titel is ûntliend oan 'e namme fan 'e haadpersoan. Mei de Ilias heart de Odyssee ta de âldste oerlevere wurken fan 'e Westerske literatuer en hat it in grutte ynfloed útoefene op 'e Westerske kultuer; de Odyssee is ek op withoefolle manear adaptearre ta oare media, en it wurd "odyssee" is yn in grut tal Westerske talen, wêrûnder it Frysk, in epyske en suver einleaze reis kommen te betsjutten. Yn 2004 kaam der fan klassyk oersetter Klaas Bruinsma in Fryske fertaling fan 'e Odyssee út. Skriuwer [bewurkje seksje | boarne bewurkje] Der wurdt gauris twifele oft de Odyssee wol fan deselde skriuwer is as de Ilias. De Odyssee hat nammentlik guon histoaryske en taalkundige ferskynsels dy't derop lykje te wizen dat it wurk in heale iuw jonger is dan de Ilias. Beide epossen hawwe troch iuwen fan mûnlinge oerlevering wizigings ûndergien en binne sadwaande it wurk fan generaasjes fan dichters dy't it ferhaal oaninoar oerdroegen. Ynhoefier't de ferzjes fan 'e Ilias en de Odyssee dy't wy hjoed de dei kenne beide troch ien dichter mei de namme Homêros skreaun binne, is dreech mei wissichheid te sizzen. Yn alle gefallen binne beide wurken him yn 'e Aldheid taskreaun. Opbou [bewurkje seksje | boarne bewurkje] De Odyssee is nei alle gedachten op skrift steld oan 'e ein fan 'e achtste iuw f.Kr., earne yn Ioanje, de Grykske krite oan 'e westkust fan Lyts-Aazje. De taal dy't dêrfoar brûkt waard is in literêre griemmank fan it Aldgryksk, wêryn't Ioanysk Gryksk, Eoalysk Gryksk en oare doetiidske dialekten trochinoar mjukse wurde. De 12.110 fersregels yn daktylyske heksameters, dêr't de Odyssee út opboud is, binne opdield yn 24 boeken of sangen, dy't nûmere binne mei lytse Grykske letters α (alfa) oant ω (omega). Under de meast yn it each springende eleminten fan it epos binne de non-lineêre plot, en de ynfloed op 'e foarfallen fan it ferhaal, net inkeld troch de dieden fan krigele fjochters, mar ek troch froulju en slaven. De ferneamde begjinregels fan it epos binne sa: Ἄνδρα μοι ἔννεπε, Μοῦσα, πολύτροπον, ὃς μάλα πολλὰ πλάγχθη, ἐπεὶ Τροίης ἱερὸν πτολίεθρον ἔπερσε. Muze, o neam my de slûchslimme man, dy't faken en folle omswalke nei't er de machtige fêsting fan Troaje ferwoeste. De Odyssee hie oarspronklik noch in ferfolch, de Telegony, in epos dat net fan 'e hân fan Homêros wie, mar yn 'e Aldheid almeast taskreaun waard oan Kinaithon fan Sparta. De Telegony is lykwols ferlern gien, en wy witte inkeld út oare boarnen dat it bestien hawwe moat. Ynhâld [bewurkje seksje | boarne bewurkje] De Odyssee behannelet de lêste 41 dagen fan 'e jierrenlange omdoarmings fan Odysseus, de kening fan it Grykske eilân Itaka. Tsien jier nei de ôfrin fan 'e Trojaanske Oarloch is it dy krigele held noch altyd net slagge om syn thús te berikken. De oarsaak dêrfan is dat er him de hate fan 'e seegod Poseidon op 'e hals helle hat, dy't syn skip dêrom almar wer fan 'e koerts reitsje lit en him en syn maten yn nuodlike aventoeren stoart. De iennichste reden dat Odysseus nei tsien jier noch libbet, is dat er nea de stipe fan 'e goadinne Atene ferlern hat; hja stelt alles yn it wurk om him in beholden thúskomst te besoargjen. Thús, op Itaka, is Odysseus syn soan Telemachus ûnderwilens folwoeksen wurden. Hy dielt syn heite hûs mei syn mem Penelope en in kliber fan 108 bolbjirkene jongfeinten, de saneamde "Frijers", dy't besykje Penelope safier te krijen dat se ien fan harren ta man nimt yn it stee fan 'e deawaande Odysseus, wylst se yn 'e tuskentiid op 'e gastfrijens fan 'e húshâlding fan Odysseus tarre en syn rykdom opite. It epos iepenet in medias res (d.w.s. middenyn 'e ferwikkelings), as Atene yn in opienfolging fan momkapen de jonge Telemachus oantrunet om ôf te setten fan Itaka om nijs oer syn heit te sykjen. Nei in reis oer see en oer lân komt Telemachus oan yn Sparta, dêr't er fernimt dat Odysseus finzen holden wurdt troch de seenimf Kalypso. Dan ferspringt it perspektyf nei Odysseus ta. Hy wurdt al sân jier finzen holden op Kalypso har eilân, mei't de seenimf smoarfereale op him wurden is. Lykwols, hy hat nea tajûn oan har besykjen om syn leafde te winnen. No stjoert de oergod Seus op ynskunen fan Atene de god Hermes, de boadskipper fan 'e goaden (en Odysseus syn oerpake), dy't Kalypso bepraat om Odysseus gean te litten. Dan bout Odysseus in flot en ûntsnapt er einlings en te'n lêsten fan it eilân, mar al rillegau ûntdekt Poseidon wat der geande is, en hy tebrizelet it flot. Odysseus spielt oan op it eilân fan 'e Faiaken. Dêr wurdt er fûn troch it fanke Nausikaä, dat him foar har heit Alkinoes, de kening fan 'e Faiaken bringt. Hy wurdt yn 't earstoan net nei syn namme frege, en bringt ferskate dagen mank de eilanners troch. Dan heart er de bline bard Demodokus sjongen en freget Odysseus him om it liet fan 'e mûklist mei it Hynder fan Troaje foar te dragen, in mûklist dy't er sels optocht hie. As er de bard dêroer sjongen heart, kriget er it te krap en fertelt er wa't er is en wat him sûnt syn ôfreis út Troaje oerkommen is. Odysseus Kriget it te Krap troch Demodokus syn Liet, troch Francesco Hayez, út 1813-1815. Nei't se in ynfal yn it lân fan 'e Kikoanen dien hiene, rekken hy en syn tolve skippen alhiel harren koerts kwyt yn in opienfolging fan stoarmen. Nei in besyk oan it eilân fan 'e Loatusiters (of Lotofagen), waarden se op in oar eilân finzen nommen troch de sykloop Polyfemus, dy't úteinsette mei it by de tiid lâns opiten fan Odysseus syn mannen. Uteinlik ûntkamen se oan him nei't Odysseus him syn iene each útstutsen hie, mar ear't er ôfsette, fertelde er de sykloop ûnnoazeldernôch syn namme. Polyfemus rôp dêrop syn heit oan, de seegod Podeidon, dy't Odysseus út wraak ta syn tsienjierrige swalkerstocht ferflokte. Neitiid brochten Odysseus-en-dy in hoart troch by Eoalus, de broer fan Poseidon en de god fan 'e winen. Dyselde joech Odysseus in sek dêr't alle winen útsein de westewyn yn sieten. Dêr soene se, nettsjinsteande Poseidon syn wjerstân, wer mei thúskomme moatten hawwe, mar krekt doe't Itaka yn sicht wie, iepenen de gjirrige seelju de sek wylst Odysseus eefkes mei it fel oer de eagen lei, mei't se mienden dat der goud yn siet. It re…