De Corea - Wicipedia Neidio i'r cynnwys Prif ddewislen Prif ddewislen symud i'r bar ochr cuddio Llywio Hafan Porth y Gymuned Y Caffi Materion cyfoes Newidiadau diweddar Erthygl ar hap Cymorth Chwilio Chwilio Gwedd Rhoi Creu cyfrif Mewngofnodi Offer personol Rhoi Creu cyfrif Mewngofnodi Cynnwys symud i'r bar ochr cuddio Y dechrau 1 Geirdarddiad 2 Hanes Toglo is-adran Hanes 2.1 Corea Hynafol 2.2 Hanes creu'r ddwy Weriniaeth 3 Daearyddiaeth, hinsawdd a'r amgylchedd Toglo is-adran Daearyddiaeth, hinsawdd a'r amgylchedd 3.1 Daearyddiaeth 3.2 Hinsawdd 3.3 Amgylchedd 4 Llywodraeth 5 Is-adrannau gweinyddol 6 Demograffeg Toglo is-adran Demograffeg 6.1 Addysg 6.2 Iaith 6.3 Crefydd 6.4 Iechyd 7 Cysylltiadau tramor Toglo is-adran Cysylltiadau tramor 7.1 Gogledd Corea 8 Milwrol Toglo is-adran Milwrol 8.1 Cefnogaeth filwrol yr Unol Daleithiau 9 Economi 10 Cyfeiriadau Toglo'r tabl cynnwys De Corea 278 iaith Аԥсшәа Acèh Afrikaans Alemannisch አማርኛ Pangcah Aragonés Ænglisc अंगिका العربية الدارجة مصرى অসমীয়া Asturianu Azərbaycanca تۆرکجه Башҡортса Basa Bali Boarisch Žemaitėška Batak Toba Bikol Central Беларуская (тарашкевіца) Беларуская Betawi Български भोजपुरी Bislama ပအိုဝ်ႏဘာႏသာႏ বাংলা བོད་ཡིག বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী Brezhoneg Bosanski Batak Mandailing Basa Ugi Буряад Català Chavacano de Zamboanga 閩東語 / Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ Нохчийн Cebuano Chamoru ᏣᎳᎩ کوردی Corsu Qırımtatarca Čeština Kaszëbsczi Словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ Чӑвашла Dansk Dagbanli Deutsch Zazaki Dolnoserbski Kadazandusun डोटेली ދިވެހިބަސް ཇོང་ཁ Eʋegbe Ελληνικά English Esperanto Español Eesti Euskara Estremeñu فارسی Suomi Võro Na Vosa Vakaviti Føroyskt Français Arpetan Nordfriisk Frysk Gaeilge Gagauz 贛語 Kriyòl gwiyannen Gàidhlig Galego گیلکی Avañe'ẽ गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni 𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺 ગુજરાતી Gaelg Hausa 客家語 / Hak-kâ-ngî Hawaiʻi עברית हिन्दी Fiji Hindi Hrvatski Hornjoserbsce Kreyòl ayisyen Magyar Հայերեն Արեւմտահայերէն Interlingua Jaku Iban Bahasa Indonesia Interlingue Igala Iñupiatun Ilokano ГӀалгӀай Ido Íslenska Medžuslovjansky Italiano ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ / inuktitut 日本語 Patois La .lojban. Jawa ქართული Qaraqalpaqsha Taqbaylit Адыгэбзэ Kabɩyɛ Tyap Kongo Kumoring Gĩkũyũ Қазақша ភាសាខ្មែរ ಕನ್ನಡ Yerwa Kanuri 한국어 Къарачай-малкъар کٲشُر Kurdî Коми Kernowek Кыргызча Latina Ladino Lëtzebuergesch Лезги Lingua Franca Nova Limburgs Ligure Ladin Lombard Lingála ລາວ Lietuvių Latgaļu Latviešu Madhurâ मैथिली Basa Banyumasan Malagasy Олык марий Māori Minangkabau Македонски മലയാളം Монгол ꯃꯤꯇꯩ ꯂꯣꯟ मराठी Bahasa Melayu Malti Mirandés မြန်မာဘာသာ Эрзянь مازِرونی Napulitano Nedersaksies Plattdüütsch नेपाली नेपाल भाषा Li Niha Nederlands Norsk nynorsk Norsk bokmål Novial Nouormand Nupe Diné bizaad Occitan Livvinkarjala Oromoo ଓଡ଼ିଆ Ирон ਪੰਜਾਬੀ Kapampangan Papiamentu Picard Polski Piemontèis پنجابی پښتو Português Runa Simi Rumantsch Romani čhib Română Tarandíne Русский Русиньскый Ikinyarwanda संस्कृतम् Саха тыла ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ Sardu Sicilianu Scots سنڌي Davvisámegiella Srpskohrvatski / српскохрватски Taclḥit တႆး සිංහල Simple English Slovenčina Slovenščina Gagana Samoa Anarâškielâ ChiShona Soomaaliga Shqip Српски / srpski Sranantongo SiSwati Sunda Svenska Kiswahili Ślůnski Sakizaya தமிழ் Tayal తెలుగు Tetun Тоҷикӣ ไทย ትግርኛ Türkmençe Tagalog Tolışi Lea faka-Tonga Toki pona Tok Pisin Türkçe Seediq Xitsonga Татарча / tatarça ChiTumbuka Twi Тыва дыл Удмурт ئۇيغۇرچە / Uyghurche Українська اردو Oʻzbekcha / ўзбекча Vèneto Vepsän kel’ Tiếng Việt West-Vlams Volapük Walon Winaray Wolof 吴语 IsiXhosa მარგალური ייִדיש Yorùbá Vahcuengh Zeêuws ⵜⴰⵎⴰⵣⵉⵖⵜ ⵜⴰⵏⴰⵡⴰⵢⵜ 文言 閩南語 / Bân-lâm-gí 粵語 中文 Golygu dolenni Erthygl Sgwrs Cymraeg Darllen Golygu Golygu cod Gweld hanes Blwch offer Adnoddau symud i'r bar ochr cuddio Gweithredoedd Darllen Golygu Golygu cod Gweld hanes Cyffredinol Beth sy'n cysylltu yma Newidiadau perthnasol Dolen barhaol Gwybodaeth am y dudalen Cyfeirio at y dudalen hon Cael URL byr Switch to legacy parser Argraffu/allforio Llunio llyfr Lawrlwytho fel PDF Fersiwn argraffu Mewn prosiectau eraill Abstract Wikipedia Comin Wicimedia Eitem Wicidata Gwedd symud i'r bar ochr cuddio Oddi ar Wicipedia '''Gweriniaeth Corea'''</big><br /><small>'''''대한민국''''' ([[Coreeg]])<br />'''''Daehan Minguk''''' ((RR)<br />"},"banergwlad":{"wt":"[[Delwedd:Flag of South Korea.svg|150px]]<br />[[Baner]]"},"map lleoliad":{"wt":"[[Delwedd:Locator map of South Korea.svg|270px]]"}},"i":0}}]}'>De Corea Gweriniaeth Corea 대한민국 (Coreeg) Daehan Minguk ((RR) Baner Arwyddair Dychmyga dy Gorea  Math gwladwriaeth sofran, gwladwriaeth gyfansoddiadol, gwlad  Prifddinas Seoul  Dinas fwyaf Seoul  Poblogaeth 51,466,201  Sefydlwyd 1 Mawrth 1919 (oddi wrth Japan) Anthem Aegwca  Pennaeth llywodraeth Han Seong-sook  Cylchfa amser Amser Safonol Corea, UTC+09:00, Asia/Seoul  Iaith/Ieithoedd   swyddogol Coreeg, Iaith Arwyddo Coreeg  Daearyddiaeth Rhan o'r canlynol MIKTA, ystyrir gan yr UE fel gwlad sy'n hafan i bobl sy'n osgoi trethi  Arwynebedd 100,295 ±1 km²  Gerllaw Y Môr Melyn, Môr y De, Môr Japan, Môr Dwyrain Tsieina  Yn ffinio gyda Gogledd Corea, Gweriniaeth Pobl Tsieina, Japan  Cyfesurynnau 36°N 128°E  Gwleidyddiaeth Corff gweithredol Llywodraeth De Corea  Corff deddfwriaethol Y Cynulliad Cenedlaethol  Swydd pennaeth   y wladwriaeth Arlywydd De Corea  Pennaeth y wladwriaeth Lee Jae Myung  Swydd pennaeth   y Llywodraeth Arlywydd De Corea  Pennaeth y Llywodraeth Han Seong-sook  Crefydd/Enwad Protestaniaeth, Bwdhaeth, Catholigiaeth  Ariannol Cyfanswm CMC (GDP) $1,811 biliwn, $1,665 biliwn  Arian won, Mun Corea  Cyfartaledd plant 1.09  Mynegai Datblygiad Dynol 0.925  Ffeiliau perthnasol ar Comin [golygwch ar Wicidata] Gwlad yn nwyrain Asia yw Gweriniaeth Corea neu De Corea, wedi'i lleoli ar hanner deheuol Penrhyn Corea. Mae ganddi ffin tir â Gogledd Corea. Mae tua 25 miliwn o bobl, hanner poblogaeth o 51 miliwn y wlad yn byw o fewn ardal Seoul, prifddinas a dinas fwyaf y wlad. Roedd pobl yn byw ym Mhenrhyn Corea mor gynnar â'r cyfnod Paleolithig Isaf (Hen Oes y Cerrig Isaf). Nodwyd ei deyrnas gyntaf ( sef y Gojoseon) yng nghofnodion Tsieineaidd yn gynnar yn y 7g CC. Yn dilyn uno Tair Teyrnas Corea yn Silla a Balhae ar ddiwedd y 7g, rheolwyd Corea gan linach Goryeo (918–1392) a llinach Joseon (1392-1897). Atodwyd Ymerodraeth Corea olynol yn 1910 i Ymerodraeth Japan. Daeth rheolaeth Japan yng Nghorea i ben yn dilyn yr ildiad yn yr Ail Ryfel Byd, ac ar ôl hynny rhannwyd Corea yn ddau barth ; parth gogleddol a feddiannwyd gan yr Undeb Sofietaidd a pharth deheuol a feddiannwyd gan yr Unol Daleithiau . Ar ôl i'r trafodaethau ar ailuno fethu, daeth yr olaf yn Weriniaeth Corea ym mis Awst 1948 tra daeth y cyntaf yn Ogledd Corea. Ym 1950, ymladdwyd Rhyfel Corea, a welodd ymyrraeth helaeth gan y Cenhedloedd Unedig (drwy'r Unol Daleithiau) a oedd yn cefnogi'r De, tra derbyniodd y Gogledd gefnogaeth gan Tsieina a chan yr Undeb Sofietaidd. Ar ôl diwedd y rhyfel ym 1953, dechreuodd economi’r wlad godi, a chafwyd y cynnydd cyflymaf mewn cynnyrch mewnwladol crynswth (CMC) ar gyfartaledd yn y byd rhwng 1980 a 1990. Arweiniodd Brwydr June at ddiwedd rheolaeth awdurdodaidd ym 1987 ac erbyn hynny roedd y wlad yn cael ei hystyried ymhlith y democratiaethau mwyaf datblygedig yn Asia, gyda'r lefel uchaf o ryddid i'r wasg. Fodd bynnag, mae llygredd a sgandalau gwleidyddol wedi cynyddu yn ystod y blynyddoedd diwethaf; mae pob un o’r pedwar cyn-lywydd byw yn Ne Corea wedi’u dedfrydu i’r carchar am amrywiol droseddau yn amrywio o gam-drin awdurdod i lwgrwobrwyo ac ysbeilio.{{Cite news | url=https://www.aei.org/foreign-and-defense-policy/asia/south-koreas-troubling-history-of-jailing-ex-presidents/|title = South Korea's troubling history of jailing ex-presidents|work = AEI|date = 9 Hydref 2018}}</ref><ref>{{Cite web|last=Deutsche Welle (www.dw.com)|date=|title=Former South Korean president sentenced to prison {{!}} DW {{!}} 30 Tachwedd 2020|url=https://www.dw.com/en/former-south-korean-president-sentenced-to-prison/a-55779280|access-date=10 Chwefror 2021|website=DW.COM|language=en-GB}}</ref><ref>{{cite news | url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2013/08/22/2013082201400.html | title=Ex-President Roh Tae-woo to Pay Remainder of Massive Fine | date=22 Awst 2013 | work=The Chosunilbo | language=en | access-date=27 Hydref 2019 }}</ref><ref>{{cite web|title=South Korea : President's impeachment on a background of political scandal|url=http://perspective.usherbrooke.ca/bilan/servlet/BMAnalyse?codeAnalyse=2320|agency=Université de Sherbrooke|website=Perspective Monde|language=fr|date=7 Chwefror 2017}}</ref><ref name=bbcsource>{{Cite news | url=https://www.bbc.com/news/world-asia-45756561 |title = South Korea ex-leader jailed for 15 years|work = BBC News|date = 5 Hydref 2018}}</ref>"}},"i":0}}]}'>[6] Mae De Corea yn wlad ddatblygedig ac fe'i graddolwyd fel y seithfed wlad uchaf ar y Mynegai Datblygiad Dynol (HDI) yn rhanbarth Asia ac Ynysoedd y De. Mae ei heconomi wedi'i graddio fel y degfed fwyaf yn y byd yn ôl CMC enwol. Mae ei ddinasyddion yn mwynhau un o fandiau mwyaf llydan y rhyngrwyd Rhyngrwyd (a'r cyflymaf) yn y byd a'r rhwydwaith rheilffyrdd cyflymaf hefyd. Y wlad yw'r 5ed allforiwr mwyaf y byd a'r wythfed mewnforiwr mwyaf. De Corea oedd 7fed allyrrydd mwyaf o garbon yn y byd a'r 5ed allyrrydd mwyaf y pen. Drwy'r 21g, mae De Corea wedi bod yn enwog am ei diwylliant pop dylanwadol, yn enwedig mewn cerddoriaeth K-pop, dramâu teledu a sinema, ffenomen y cyfeirir ati fel Wave Corea.[7][8][9][10] Mae'n aelod o Bwyllgor Cymorth Datblygu'r OECD, y G20, a Chlwb Paris. Geirdarddiad [golygu | golygu cod] Mae'r enw Corea'n deillio o Goguryeo, a elwir hefyd yn Koryŏ, un o Dair Teyrnas Corea . Mae'r enw Corea, neu Korea, yn deillio o'r enw Goryeo, a ddefnyddiwyd yn gyntaf gan deyrnas hynafol Goguryeo, a ystyriwyd yn bwer mawr yn Nwyrain Asia yn ystod y 5g fel ffurf fyrrach o'i henw.[11][12][13][14] Dilynodd teyrnas Goryeo o'r 10g Goguryeo,[15][16][17][18]  ac felly etifeddodd ei enw, fel a gofnodwyd gan y masnachwyr Persiaidd a ymwelodd fel "Corea".[19] Mae enw modern 'Koreia', yn ymddangos ar fapiau Portiwgaleg cyntaf yn 1568, gan João vaz Dourado fel Conrai[20] ac yn ddiweddarach ar ddiwedd yr 16g a dechrau'r 17g fel Korea (Corea) ar fapiau Teixeira Albernaz yn 1630.[21] Sylwer, felly, mae'r sillafiaf gyda "C" a ddaeth gyntaf, nid y "K". Yn dilyn ildio Japan, ym 1945, mabwysiadwyd yr enw Gweriniaeth Korea (대한민국 /大韓民國)  byrfodd am "Gwladwriaeth Pobl Corea Fawr ' a 'the Republic of Korea' fel yr enw Saesneg, cyfreithiol ar y wlad newydd. Fodd bynnag, nid yw'n gyfieithiad uniongyrchol o'r enw Corea.[22] O ganlyniad, mae'r enw Corea "Daehan Minguk" weithiau'n cael ei ddefnyddio gan bobl De Corea, fel trawsenwad i gyfeirio at ethnigrwydd Corea (neu " hil ") yn ei chyfanrwydd, yn hytrach na thalaith De Corea yn unig.[22][23] Gan mai dim ond rhan ddeheuol Penrhyn Co…