Argentina — Vikipediya

Argentina — Vikipediya Məzmuna keç Əsas menyu Əsas menyu yan panelə köçür gizlə Naviqasiya Ana səhifə Kənd meydanı İcma portalı Son dəyişikliklər Təsadüfi məqalə Xüsusi səhifələr Layihələr Seçilmiş məqalələr Seçilmiş siyahılar Yaxşı məqalələr Məqalə namizədləri Mövzulu ay Xüsusi Bizimlə əlaqə Kömək Axtar Axtar Görünüş İanə et Hesab yarat Daxil ol Şəxsi alətlər İanə et Hesab yarat Daxil ol Mündəricat yan panelə köçür gizlə Giriş 1 Adın etimologiyası 2 Əhali Əhali alt bölməsini göstər/gizlə 2.1 Din 2.2 İdman 3 Tarix 4 Dövlət quruluşu 5 Coğrafiyası Coğrafiyası alt bölməsini göstər/gizlə 5.1 Ərazi quruluşu 6 İqlimi 7 Silahlı qüvvələri 8 Argentinalılar 9 Həmçinin bax 10 İstinadlar 11 Xarici keçidlər Mündəricatı göstər/gizlət Argentina 297 dildə Аԥсшәа Acèh Адыгабзэ Afrikaans Alemannisch Алтай тил አማርኛ Pangcah Aragonés Ænglisc अंगिका العربية الدارجة مصرى অসমীয়া Asturianu Авар Kotava अवधी Aymar aru تۆرکجه Башҡортса Basa Bali Boarisch Žemaitėška Batak Toba Bikol Central Беларуская (тарашкевіца) Беларуская Betawi Български भोजपुरी Bislama ပအိုဝ်ႏဘာႏသာႏ Bamanankan বাংলা བོད་ཡིག বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী Brezhoneg Bosanski Batak Mandailing Basa Ugi Буряад Català 閩東語 / Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ Нохчийн Cebuano Chamoru ᏣᎳᎩ کوردی Corsu Qırımtatarca Čeština Kaszëbsczi Чӑвашла Cymraeg Dansk Deutsch Zazaki Dolnoserbski डोटेली ދިވެހިބަސް ཇོང་ཁ Eʋegbe Ελληνικά Emiliàn e rumagnòl English Esperanto Español Eesti Euskara Estremeñu فارسی Fulfulde Suomi Võro Na Vosa Vakaviti Føroyskt Français Arpetan Nordfriisk Furlan Frysk Gaeilge Gagauz 贛語 Kriyòl gwiyannen Gàidhlig Galego گیلکی Avañe'ẽ गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni 𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺 Ghanaian Pidgin ગુજરાતી Wayuunaiki Gaelg Hausa 客家語 / Hak-kâ-ngî Hawaiʻi עברית हिन्दी Fiji Hindi Hrvatski Hornjoserbsce Kreyòl ayisyen Magyar Հայերեն Արեւմտահայերէն Interlingua Jaku Iban Bahasa Indonesia Interlingue Igbo Ilokano ГӀалгӀай Ido Íslenska Medžuslovjansky Italiano 日本語 Patois La .lojban. Jawa ქართული Qaraqalpaqsha Taqbaylit Karai-karai Адыгэбзэ Kabɩyɛ Kongo Kumoring Gĩkũyũ Қазақша ភាសាខ្មែរ ಕನ್ನಡ Yerwa Kanuri 한국어 Къарачай-малкъар کٲشُر Kurdî Коми Kernowek Кыргызча Latina Ladino Lëtzebuergesch Лезги Lingua Franca Nova Luganda Limburgs Ligure Ladin Lombard Lingála ລາວ Lietuvių Latgaļu Latviešu Madhurâ मैथिली Basa Banyumasan Мокшень Malagasy Олык марий Māori Minangkabau Македонски മലയാളം Монгол ꯃꯤꯇꯩ ꯂꯣꯟ मराठी Кырык мары Bahasa Melayu Malti Mirandés မြန်မာဘာသာ Эрзянь مازِرونی Napulitano Nedersaksies Plattdüütsch नेपाली नेपाल भाषा Nederlands Norsk nynorsk Norsk bokmål Novial Nouormand Sesotho sa Leboa Diné bizaad Chi-Chewa Occitan Livvinkarjala Oromoo ଓଡ଼ିଆ Ирон ਪੰਜਾਬੀ Pangasinan Kapampangan Papiamentu Picard Deitsch Pälzisch Polski Piemontèis پنجابی Ποντιακά پښتو Português Runa Simi Rumantsch Romani čhib Ikirundi Română Armãneashti Tarandíne Русский Русиньскый Ikinyarwanda संस्कृतम् Саха тыла ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ Sardu Sicilianu Scots سنڌي Davvisámegiella Srpskohrvatski / српскохрватски Taclḥit တႆး සිංහල Simple English Slovenčina Slovenščina Gagana Samoa Anarâškielâ ChiShona Soomaaliga Shqip Српски / srpski Sranantongo SiSwati Seeltersk Sunda Svenska Kiswahili ꠍꠤꠟꠐꠤ Ślůnski Sakizaya தமிழ் Tayal తెలుగు Tetun Тоҷикӣ ไทย ትግርኛ Türkmençe Tagalog Tolışi Lea faka-Tonga Toki pona Tok Pisin Türkçe Seediq Xitsonga Татарча / tatarça ChiTumbuka Twi Reo tahiti Тыва дыл Удмурт ئۇيغۇرچە / Uyghurche Українська اردو Oʻzbekcha / ўзбекча Vèneto Vepsän kel’ Tiếng Việt West-Vlams Volapük Walon Winaray Wolof 吴语 IsiXhosa მარგალური ייִדיש Yorùbá Vahcuengh Zeêuws ⵜⴰⵎⴰⵣⵉⵖⵜ ⵜⴰⵏⴰⵡⴰⵢⵜ 文言閩南語 / Bân-lâm-gí 粵語中文 IsiZulu Keçidləri redaktə et Məqalə Müzakirə azərbaycanca Oxu Redaktə Vikimətni redaktə et Tarixçəyə bax Alətlər Alətlər yan panelə köçür gizlə Fəaliyyətlər Oxu Redaktə Vikimətni redaktə et Tarixçəyə bax Ümumi Səhifəyə keçidlər Əlaqəli redaktələr Fayl yüklə Daimi keçid Səhifə məlumatları Bu səhifəyə istinad et Qısaldılmış URL əldə et Köhnə ayrışdırıcıya keç Çap et/ixrac Kitab yarat PDF kimi yüklə Çap versiyası Digər layihələrdə Abstrakt Vikipediya Vikianbar Vikidata elementi Görünüş yan panelə köçür gizlə Vikipediya, azad ensiklopediya Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Argentina (dəqiqləşdirmə). \"In Union and Liberty\""},"himni":{"wt":"<center>[[File:Himno Nacional Argentino instrumental.ogg]]</center>"},"bayrağı":{"wt":"Flag_of_Argentina.svg"},"[[Argentinanın gerbi|gerbi]]":{"wt":"Coat_of_arms_of_Argentina.svg"},"xəritəsi":{"wt":"Argentina orthographic.svg"},"rəsmi_dilləri":{"wt":"[[İspan dili]]"},"dini":{"wt":""},"paytaxtı":{"wt":"[[Buenos Ayres]]"},"ən_böyük_şəhəri":{"wt":"paytaxtı"},"etnik_qrupları":{"wt":"[[ispanlar]], [[italyanlar]], [[almanlar]], [[yəhudilər]], [[ərəblər]], [[ermənilər]], [[irlandiyalılar]], [[britaniyalılar]], [[fransızlar]], [[amerikalılar]], [[afrikalılar]]"},"idarəetmə_forması":{"wt":""},"rəhbərin_titulu1":{"wt":"Prezident"},"rəhbərin_titulu2":{"wt":""},"rəhbərin_adı1":{"wt":"[[Xavyer Miley]]"},"rəhbərin_adı2":{"wt":""},"quruluş_növü":{"wt":""},"quruluş":{"wt":""},"quruluş_hadisəsi1":{"wt":""},"quruluş_tarixi1":{"wt":""},"quruluş_hadisəsi2":{"wt":""},"quruluş_tarixi2":{"wt":""},"ərazisi":{"wt":"2766890"},"ərazi_sırası":{"wt":"8-ci"},"su_ərazisi_faizi":{"wt":"1,1"},"təxmini_əhalisi":{"wt":"46,234,830"},"təxmini_əhali_sırası":{"wt":"31-ci"},"təxmini_əhalisi_il":{"wt":"2023"},"əhalisinin_siyahıya_alınması":{"wt":"47,327,407"},"əhalisinin_siyahıya_alınması_il":{"wt":"2022"},"əhalisinin_sıxlığı":{"wt":"14,4"},"əhalisinin_sıxlığı_sırası":{"wt":"178"},"ÜDM_AQP":{"wt":"1.239 trilyon"},"ÜDM_AQP_sırası":{"wt":"30"},"ÜDM_AQP_il":{"wt":"2023"},"adam_başına_ÜDM_AQP":{"wt":"26,506"},"adam_başına_ÜDM_AQP_sırası":{"wt":"66"},"ÜDM_nominal":{"wt":"621.833 milyard"},"ÜDM_nominal_sırası":{"wt":"24"},"ÜDM_nominal_il":{"wt":"2023"},"adam_başına_ÜDM_nominal":{"wt":"13,297"},"adam_başına_ÜDM_nominal_sırası":{"wt":"66"},"İİİ":{"wt":"0.842"},"İİİ_il":{"wt":""},"İİİ_sırası":{"wt":"47"},"İİİ_fərq":{"wt":""},"valyutası":{"wt":"[[Argentina pesosu]]"},"valyutası_kodu":{"wt":"ARS"},"saat_qurşağı":{"wt":""},"üv_fərq":{"wt":""},"yay_vaxtı_saat_qurşağı":{"wt":""},"nəqliyyatın_yönü":{"wt":"sağ"},"iso3166_kodu":{"wt":"AR"},"internet_domeni":{"wt":"[[.ar]]"},"telefon_kodu":{"wt":"54"},"qeydlər":{"wt":""},"gerbi":{"wt":"Coat of arms of Argentina.svg"}},"i":0}}]}'>Argentina Respublikası República Argentina <a rel=\"mw:WikiLink\" href=\"./Argentina_bayrağı\" title=\"Argentina bayrağı\" id=\"mwBw\">Bayraq</a>","txt":"Bayraq"}]]}'> <a rel=\"mw:WikiLink\" href=\"./Argentinanın_gerbi\" title=\"Argentinanın gerbi\" id=\"mwCg\">Gerb</a>","txt":"Gerb"}]]}'> Bayraq Gerb En unión y libertad "In Union and Liberty" Himn: Rəsmi dili İspan dili Etnik qrupları ispanlar, italyanlar, almanlar, yəhudilər, ərəblər, ermənilər, irlandiyalılar, britaniyalılar, fransızlar, amerikalılar, afrikalılar Paytaxt Buenos Ayres Ən böyük şəhəri paytaxtı İdarəetmə forması federal respublika[d] Prezident Xavyer Miley Sahəsi Dünyada 8-ci • Ümumi 2766890 km² • Su sahəsi (%) 1,1 Əhalisi • Əhali (2023) 46,234,830 nəfər (31-ci) • Siyahıyaalma (2022) 47,327,407 nəf. • Sıxlıq 14,4 nəf./km² (178-ci) ÜDM (AQP) • Ümumi (2023) 1.239 trilyon dollar (30-cu) • Adambaşına 26,506 dollar (66-cı) ÜDM (nominal) • Ümumi (2023) 621.833 milyard dollar (24-cü) • Adambaşına 13,297 dollar (66-cı) İİİ 0.842 Valyuta Argentina pesosu (ARS) İnternet domeni .ar ISO kodu AR Telefon kodu 54 Nəqliyyatın yönü sağ Vikianbarda əlaqəli mediafayllar Argentina Salta Argentina (isp. Argentina) rəsmi adı: Argentina Respublikası (isp. República Argentina) 34' 36 Cənub paralelləri və 58' 27 Qərb meridianları arasında, Cənub Amerika qitəsində yerləşən ölkə. Argentinanın ümumi sahəsi 2,791,810 km²-dir[1] , əhalisi isə 2012-ci ildə aparılmış rəsmi siyahıyaalmanın nəticələrinə əsasən 41 281 631 nəfərdir[1]. Argentina Cənubi Amerika qitəsinin cənub seqmentində, And dağları və Atlantik okeanı arasında yerləşəir; sahil xəttinin uzunluğu 4989 kilometrdir. Ərazisinin böyüklüyünə görə Argentina Cənubi Amerika materikinin ikinci, dünyanın səkkizinci dövlətidir. Çili (5308 km), Boliviya (832 km), Paraqvay (1880 km), Braziliya (1261 km) və Uruqvay (580 km) ilə sərhəddi vardır. Ölkə əhalisinin böyük əksəriyyəti ispan və italyan mühacirlərinin törəmələridir. Adın etimologiyası [redaktə | vikimətni redaktə et] Çoxları Argentinanın adının – latınca "argentum" mənası "gümüş" deməkdir deyirlər, Amma bunu vurğulamaq lazımdır ki adı gümüşlə bağlı deyil, ölkə də heç bir gümüş ehtiyatı yoxdur. Bəzi insanlar Argentinada gümüş ehtiyatı çoxdur və ölkənin də adı bununla bağlıdır deyir. Bu tamamilə səhv məlumatdır. Əhali [redaktə | vikimətni redaktə et] Ölkə əhalisinin sayı 2010-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən 40 091 359 nəfərdir. Bütün latınamerikalılar kimi argentinalılar da qarışıq genetik köklərə malikdirlər, lakin əhalinin əksər hissəsinin fenotipində (bədənində) cənubi Avropa, xüsusilə Aralıq dənizi cizgiləri üstünlük təşkil edir. Əhalinin böyük əksəriyyəti avropalı miqrantlarla yerli hindular və Afrikadan gətirilən qulların qarişığından yaranıb (Argentinada Afrika qullarının sayı elə də çox olmayıb). Müasir əhali əsasən iki proses nəticəsində formalaşıb — 1 — metizasiya (müxtəlif xalqların qarışması); 2 — kütləvi Avropa immiqrasiyası (müəyyən qədər Argentinanı avropalaşdırmış və ya bədən baxımından avropoidləşdirmiş). İspanların gəlişinə qədər Argentinada azsaylı hindu tayfaları məskunlaşmışdılar. Beləki, ispanlar tərəfindən yerli əhalinin kişi hissəsi öldürüldükdən sonra ispan kolonistləri yerli hinduların və Afrikadan gətirilmiş qul qadınlarla evlilik qurmağa başladılar və yeni bir metis-qauço etnik qrupunu formalaşdırdılar. Afro-Argentinalılar əhalinin 0.6 faizini təşkil edir. Argentinaya kütləvi Avropa immiqrasiyası 1880–1940-cı illərə təsadüf edib. Bu immiqrasiyada italyanlar — 48% üstünlük təşkil edirdilər, ispanlar-40%, o cümlədən basklar — 10%, digərləri — 12% — almanlar, fransızlar, ukraynalılar, polyaklar, ərəblər, ermənilər, yəh…