Usono - Vikipedio

Usono - Vikipedio Saltu al enhavo Ĉefa menuo Ĉefa menuo movigi al flanka panelo kaŝi Navigado Ĉefpaĝo Komunuma portalo Diskutejo Aktualaĵoj Lastaj ŝanĝoj Novaj paĝoj Hazarda paĝo Specialaj paĝoj Helpo Serĉi Serĉi Aspekto Donaci Krei konton Ensaluti Personaj iloj Donaci Krei konton Ensaluti Enhavo movigi al flanka panelo kaŝi Komenco 1 Etimologio Baskuli Etimologio subsekcio 1.1 Landnomo — Unuiĝintaj Ŝtatoj de Ameriko 1.2 Landnomo — Usono 2 Historio Baskuli Historio subsekcio 2.1 Indiĝenaj amerikanoj kaj unuaj eŭropaj kolonioj 2.2 Sendependiĝo kaj ekspansio 2.3 Enlanda Milito kaj Industriiĝo 2.4 Unua Mondmilito, Granda Depresio, kaj Dua Mondmilito 2.5 Malvarma Milito kaj protestopolitiko 2.6 Nuntempa epoko 3 Geografio Baskuli Geografio subsekcio 3.1 Topografio 3.2 Klimato 3.3 Floraro kaj bestaro 4 Politiko Baskuli Politiko subsekcio 4.1 Teritoria organizado 4.2 Registaro kaj elektoj 4.3 Partioj kaj ideologioj 4.4 Prezidentoj 4.5 Eksterlandaj rilatoj kaj militistaro 5 Ekonomio Baskuli Ekonomio subsekcio 5.1 Vidu ankaŭ por ekonomio 6 Infrastrukturo Baskuli Infrastrukturo subsekcio 6.1 Transporto 6.2 Energio 7 Edukado, scienco kaj teknologio 8 Demografio Baskuli Demografio subsekcio 8.1 Loĝantaro 8.2 Vidu ankaŭ por socio 8.3 Lingvoj 8.4 Religioj 8.5 Sano 9 Kulturo Baskuli Kulturo subsekcio 9.1 Tavoloj 9.2 Kino, distrado, muziko 9.3 Literaturo, filozofio, kaj artoj 9.4 Manĝaĵoj 9.5 Sportoj 10 Esperanto en Usono Baskuli Esperanto en Usono subsekcio 10.1 Pri Usono en Esperanto 11 Referencoj 12 Vidu ankaŭ 13 Eksteraj ligiloj Ŝaltu la enhavtabelon Usono 330 lingvoj Аԥсшәа Acèh Адыгабзэ Afrikaans Alemannisch አማርኛ Pangcah Aragonés Ænglisc अंगिका العربية ܐܪܡܝܐ الدارجة مصرى অসমীয়া Asturianu Atikamekw Авар Kotava अवधी Aymar aru Azərbaycanca تۆرکجه Башҡортса Basa Bali Boarisch Žemaitėška Batak Toba Bikol Central Беларуская (тарашкевіца) Беларуская Betawi Български भोजपुरी Bislama Banjar ပအိုဝ်ႏဘာႏသာႏ Bamanankan বাংলা བོད་ཡིག বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী Brezhoneg Bosanski Batak Mandailing Basa Ugi Буряад Català 閩東語 / Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ Нохчийн Cebuano Chamoru ᏣᎳᎩ Tsetsêhestâhese کوردی Corsu Qırımtatarca Čeština Kaszëbsczi Словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ Чӑвашла Cymraeg Dansk Dagbanli Deutsch Dagaare Thuɔŋjäŋ Zazaki Dolnoserbski Kadazandusun डोटेली ދިވެހިބަސް ཇོང་ཁ Eʋegbe Ελληνικά Emiliàn e rumagnòl English Español Eesti Euskara Estremeñu فارسی Fulfulde Suomi Võro Na Vosa Vakaviti Føroyskt Fɔ̀ngbè Français Arpetan Nordfriisk Furlan Frysk Gaeilge Gagauz 贛語 Kriyòl gwiyannen Gàidhlig Galego گیلکی Avañe'ẽ गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni Bahasa Hulontalo 𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺 Ghanaian Pidgin ગુજરાતી Wayuunaiki Farefare Gungbe Gaelg Hausa 客家語 / Hak-kâ-ngî Hawaiʻi עברית हिन्दी Fiji Hindi Hrvatski Hornjoserbsce Kreyòl ayisyen Magyar Հայերեն Արեւմտահայերէն Interlingua Jaku Iban Bahasa Indonesia Interlingue Igbo Iñupiatun Ilokano ГӀалгӀай Ido Íslenska Medžuslovjansky Italiano ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ / inuktitut 日本語 Patois La .lojban. Jawa ქართული Qaraqalpaqsha Taqbaylit Karai-karai Адыгэбзэ Kabɩyɛ Tyap Kongo Kumoring Gĩkũyũ Қазақша ភាសាខ្មែរ ಕನ್ನಡ Yerwa Kanuri 한국어 Перем коми Къарачай-малкъар کٲشُر Ripoarisch Kurdî Коми Kernowek Кыргызча Latina Ladino Lëtzebuergesch Лакку Лезги Lingua Franca Nova Luganda Limburgs Ligure Ladin Lombard Lingála ລາວ Lietuvių Latgaļu Latviešu Madhurâ मैथिली Basa Banyumasan Мокшень Malagasy Олык марий Māori Minangkabau Македонски മലയാളം Монгол ꯃꯤꯇꯩ ꯂꯣꯟ ဘာသာမန် Moore मराठी Кырык мары Bahasa Melayu Malti Mirandés မြန်မာဘာသာ Эрзянь مازِرونی Napulitano Nedersaksies Plattdüütsch नेपाली नेपाल भाषा Li Niha Nederlands Norsk nynorsk Norsk bokmål Novial ߒߞߏ IsiNdebele seSewula Nouormand Sesotho sa Leboa Nupe Diné bizaad Chi-Chewa Occitan Livvinkarjala Oromoo ଓଡ଼ିଆ Ирон ਪੰਜਾਬੀ Pangasinan Kapampangan Papiamentu Picard Naijá Deitsch Pälzisch पालि Polski Piemontèis پنجابی Nawat پښتو Português Runa Simi Rumantsch Romani čhib Ikirundi Română Armãneashti Tarandíne Русский Русиньскый Ikinyarwanda संस्कृतम् Саха тыла ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ Sardu Sicilianu Scots سنڌي Davvisámegiella Sängö Srpskohrvatski / српскохрватски Taclḥit တႆး සිංහල Simple English Slovenčina سرائیکی Slovenščina Gagana Samoa Anarâškielâ ChiShona Soomaaliga Shqip Српски / srpski Sranantongo SiSwati Sesotho Seeltersk Sunda Svenska Kiswahili ꠍꠤꠟꠐꠤ Ślůnski Sakizaya தமிழ் Tayal ತುಳು తెలుగు Tetun Тоҷикӣ ไทย ትግርኛ ትግሬ Türkmençe Tagalog Tolışi Setswana Lea faka-Tonga Toki pona Tok Pisin Türkçe Seediq Xitsonga Татарча / tatarça ChiTumbuka Twi Reo tahiti Удмурт ئۇيغۇرچە / Uyghurche Українська اردو Oʻzbekcha / ўзбекча Tshivenda Vèneto Vepsän kel’ Tiếng Việt West-Vlams Volapük Walon Winaray Wolof 吴语 Хальмг IsiXhosa მარგალური ייִדיש Yorùbá Vahcuengh Zeêuws ⵜⴰⵎⴰⵣⵉⵖⵜ ⵜⴰⵏⴰⵡⴰⵢⵜ 文言閩南語 / Bân-lâm-gí 粵語中文 IsiZulu Redakti ligilojn Artikolo Diskuto Esperanto Legi Redakti Redakti fonton Vidi historion Iloj Iloj movigi al flanka panelo kaŝi Agoj Legi Redakti Redakti fonton Vidi historion Ĝenerale Ligiloj ĉi tien Rilataj ŝanĝoj Alŝuti dosieron Konstanta ligilo Informoj pri la paĝo Citi ĉi tiun artikolon Akiri mallongigitan URL Switch to legacy parser Presi/elporti Krei libron Elŝuti kiel PDF Presebla versio En aliaj projektoj Abstract Wikipedia Vikimedia Komunejo Vikinovaĵoj Vikicitaro Vikivojaĝo Ero en Vikidatumoj Aspekto movigi al flanka panelo kaŝi El Vikipedio, la libera enciklopedio Tiu ĉi artikolo temas pri la ŝtato en Ameriko. Por apartigilo "USA", vidu USA (apartigilo). Je Dio ni fidas ''kaj'' El pluraj unu"},"lokigo-bildo":{"wt":"{{Pluraj bildoj\n | pozicio = centre\n | direkto = vertikala\n | larĝeco = 250\n | dosiero1 = United States (orthographic projection).svg\n | dosiero2 = Map of USA with state names eo.svg\n | piedlinio =\n}}"},"lingvoj":{"wt":"[[Angla lingvo|angla]] [[Hispana lingvo|hispana]]"},"ĉefurbo":{"wt":"[[Vaŝingtono]]"},"politika sistemo":{"wt":"[[Federacio|Federacia]] [[prezidenta respubliko]]"},"religio":{"wt":"[[protestantismo]] (52%) [[Romkatolika Eklezio|katolikismo]] (27%) [[ateismo|nenia]] (10%) alia (10%) [[Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj|mormonismo]] (2%) [[judismo]] (1%) [[islamo]] (1%) ([[2002]])"},"km2":{"wt":"9 833 520"},"akvo":{"wt":"4,66"},"loĝantoj":{"wt":"[[usonanoj]]"},"loĝantaro":{"wt":"331449281"},"loĝantaro-jaro":{"wt":"[[2020]]"},"loĝdenso":{"wt":"31"},"horzono":{"wt":"-5 al -10 \nUTC-4 al -10 (somere)"},"ttt":{"wt":"us"},"landkodo":{"wt":"US (ISO 3166) USA ([[aŭtokodo|aŭtoj]])"},"nacia tago":{"wt":"[[4-a de julio]]"},"sendependeco":{"wt":"[[4-a de julio]] [[1776]]"},"de kiu":{"wt":"[[Unuiĝinta Reĝlando|Britio]]"},"esperanto-asocio":{"wt":"[[Esperanto-Ligo por Norda Ameriko]]"},"MEP":{"wt":"[[Usona dolaro|$]]22,675 duilionoj"},"MEP jaro":{"wt":"2021"},"MEP pokapa":{"wt":"$ 68.309"}},"i":0}}]}'> Unuiĝintaj Ŝtatoj de Ameriko United States of America #F9F9F9;"}]]}'> Flago de Usono</a>"}'> #F9F9F9;"}]]}'> Blazono de Usono</a>"}'> #F9F9F9;"}]]}'>Detaloj #F9F9F9;"}]]}'>Detaloj Nacia himno: The Star-Spangled Banner Nacia devizo: In God We Trust kaj E pluribus unum Je Dio ni fidas kaj El pluraj unu historia neagnoskita ŝtato (1776–1784) suverena ŝtato konstitucia respubliko superpotenco lando kapitalisma ŝtato vd Bazaj informoj Ĉefurbo Vaŝingtono Oficiala(j) lingvo(j) havaja lingvo, hispana lingvo, angla lingvo Uzata(j) lingvo(j) angla hispana Plej ofta(j) religio(j) protestantismo (52%) katolikismo (27%) nenia (10%) alia (10%) mormonismo (2%) judismo (1%) islamo (1%) (2002) Areo 9 833 520 km² - % de akvo 4,66 % Loĝantaro 331 449 281 (2020) Loĝdenso 31 loĝ./km² Loĝantoj usonanoj Horzono -5 al -10 UTC-4 al -10 (somere) Interreta domajno us Landokodo US (ISO 3166) USA (aŭtoj) Telefona kodo +1 Plej alta punkto McKinley Plej malalta punkto Badwater Politiko Politika sistemo Federacia prezidenta respubliko Ŝtatestro Donald Trump Ĉefministro Donald Trump Nacia tago 4-a de julio Sendependiĝo disde Britio 4-a de julio 1776 Ekonomio Valuto usona dolaro MEP laŭ 2021 – suma $22,675 duilionoj – pokapa $ 68.309 Membro de Unesko (2023–) AUKUS (mul) (2021–) UN-Konsilio pri Homaj Rajtoj (2021, 2009–2018, 2008, 2025) Unesko (2003–2018) Internacia Holokaŭsta Memora Alianco (1998–) Organizaĵo por malpermeso de ĥemiaj armiloj (1997–) G8 (1997–2014) Azia-Pacifika Ekonomia Kunlaborado (1989–) Multflanka Investo-Garantia Agentejo (1988–) Misilo-Teknologia Regada Reĝimo (1987–) Aŭstralia Grupo (1985–) Organizo por Sekureco kaj Kunlaboro en Eŭropo (1973–) Tutmonda Organizaĵo pri Doganoj (1970–) Internacia Centro por Aranĝo de Investaj Disputoj (1966–) Banko por Azia Disvolviĝo (1966–) Grupo de la Deko (1962–) Internacia Evoluiga Asocio (1960–) Internacia Financa Korporacio (1956–) Monda Organizaĵo pri Meteologio (1949–) NATO (1949–) Organizaĵo de Amerikaj Ŝtatoj (1948–) Unesko (1946–1984) Konsilio de Sekureco de Unuiĝintaj Nacioj (1946–) Internacia Banko por Rekonstruo kaj Disvolvigo (1945–) Unuiĝintaj Nacioj (1945–) Interpol (1923–) Internacia Telekomunika Unio (1908–) Universala Poŝta Unio (1875–) Sudorient-Azia Traktat-Organizaĵo Traktato pri Malfermita Ĉielo Internacia Valuta Fonduso Grupo de la 20 Atomkerna Provizanta Grupo Monda Organizaĵo pri Komerco Monda Organizaĵo pri Sano (–2025) G7 Nordpolusa Konsilio Organizaĵo pri Ekonomiaj Kunlaboro kaj Evoluigo Kvin Okuloj Listo de ŝtatoj kun nukleaj armiloj Monda Banko ANZUS Regiona Forumo de ASEAN Strategia Aerponta Kapablo Eŭropa Movada Kunordiga Centro Internacia Hidrografia Organizo Grupo pri Teraj Observoj Internacia Energi-Agentejo Nordamerika Liberkomerca Interkonsento Aerarmea Interfunkciebliga Konsilio Teĥnika Kunlabora Programo Afrika Banko por Disvolviĝo Kunigita Komunikad-Elektronika Komitato AUSCANNZUKUS (mul) ABCANZ Armies (mul) Traktato pri Atoma Nedisvastigo vd Esperanto-movado Landa E-asocio Esperanto-Ligo por Norda Ameriko v • d • r Usono, (angle United States) oficiale la Unuiĝintaj Ŝtatoj de Ameriko (angle United States of America; mallonge US, USA, aŭ America), estas federacia konstitucia respubliko, kiu konsistas el 50 subŝtatoj, federacia distrikto, kaj 565 indianaj kaj inuitaj tribaj registaroj. Usono situas preskaŭ tute en la okcidenta hemisfero. Ĝiaj 48 koheraj subŝtatoj kaj ĝia ĉefurbo Vaŝingtono situas en Ameriko; la plej granda parto de Usono (la t.n. 48 ŝtatoj, krom Alasko kaj Havajo) havas limojn norde kun Kanado, oriente kun la Atlantika Oceano, sude kun la Golfo de Meksiko kaj Meksiko, kaj okcidente kun Pacifiko. Alasko lokiĝas nord-okcidente de Kanado, kaj Havajo lokiĝas meze de la Pacifika Oceano. Usono ankaŭ posedas dek kvar teritoriojn, inkluzive de Gvamo kaj Porto-Riko.[1] Kun pli ol 300 mil…