Hayfa — Vikipediya

Hayfa — Vikipediya Məzmuna keç Əsas menyu Əsas menyu yan panelə köçür gizlə Naviqasiya Ana səhifə Kənd meydanı İcma portalı Son dəyişikliklər Təsadüfi məqalə Xüsusi səhifələr Layihələr Seçilmiş məqalələr Seçilmiş siyahılar Yaxşı məqalələr Məqalə namizədləri Mövzulu ay Xüsusi Bizimlə əlaqə Kömək Axtar Axtar Görünüş İanə et Hesab yarat Daxil ol Şəxsi alətlər İanə et Hesab yarat Daxil ol Mündəricat yan panelə köçür gizlə Giriş 1 Etimologiyası 2 Tarixi 3 Qardaşlaşmış şəhərlər 4 Həmçinin bax 5 İstinadlar 6 Xarici keçidlər Mündəricatı göstər/gizlət Hayfa 113 dildə Afrikaans Alemannisch Aragonés Ænglisc العربية ܐܪܡܝܐ الدارجة مصرى Asturianu تۆرکجه Башҡортса Basa Bali Boarisch Žemaitėška Беларуская (тарашкевіца) Беларуская Български বাংলা Brezhoneg Буряад Català Нохчийн Cebuano کوردی Čeština Чӑвашла Cymraeg Dansk Deutsch Zazaki Ελληνικά English Esperanto Español Eesti Euskara فارسی Suomi Français Nordfriisk Gaeilge Gàidhlig Galego Gaelg עברית हिन्दी Hrvatski Magyar Հայերեն Bahasa Indonesia Interlingue Ido Íslenska Italiano 日本語 Jawa ქართული Қазақша ಕನ್ನಡ 한국어 Latina Ladino Lëtzebuergesch Limburgs Lietuvių Latviešu Мокшень Malagasy Македонски മലയാളം Монгол मराठी Bahasa Melayu Malti Nederlands Norsk nynorsk Norsk bokmål Occitan Ирон ਪੰਜਾਬੀ Polski پښتو Português Română Русский Sardu Sicilianu Scots Srpskohrvatski / српскохрватски Simple English Slovenčina Shqip Српски / srpski Sesotho Svenska Kiswahili Ślůnski தமிழ் Тоҷикӣ ไทย Tagalog Türkçe Українська اردو Oʻzbekcha / ўзбекча Tiếng Việt Winaray 吴语 მარგალური ייִדיש Zeêuws 粵語中文 Keçidləri redaktə et Məqalə Müzakirə azərbaycanca Oxu Redaktə Vikimətni redaktə et Tarixçəyə bax Alətlər Alətlər yan panelə köçür gizlə Fəaliyyətlər Oxu Redaktə Vikimətni redaktə et Tarixçəyə bax Ümumi Səhifəyə keçidlər Əlaqəli redaktələr Fayl yüklə Daimi keçid Səhifə məlumatları Bu səhifəyə istinad et Qısaldılmış URL əldə et Köhnə ayrışdırıcıya keç Çap et/ixrac Kitab yarat PDF kimi yüklə Çap versiyası Digər layihələrdə Vikianbar Vikidata elementi Görünüş yan panelə köçür gizlə 32°48′00″ şm. e. 34°59′00″ ş. u.HGYO Vikipediya, azad ensiklopediya {{Dil-ar|حَيْفَا}}"},"şəkli":{"wt":"Pic haifa.png"},"şəkilin_izahı":{"wt":""},"tabesində":{"wt":""},"ölkə":{"wt":"İsrail"},"gerbi":{"wt":"Coat of arms of Haifa.svg"},"bayrağı":{"wt":"Haifa flag.svg"},"gerb yazısı":{"wt":""},"bayraq yazısı":{"wt":""},"gerbin_ölçüsü":{"wt":""},"bayrağın_ölçüsü":{"wt":""},"lat_dir":{"wt":"N"},"lat_deg":{"wt":"32"},"lat_min":{"wt":"48"},"lat_sec":{"wt":"00"},"lon_dir":{"wt":"E"},"lon_deg":{"wt":"34"},"lon_min":{"wt":"59"},"lon_sec":{"wt":"00"},"CoordAddon":{"wt":""},"CoordScale":{"wt":""},"regionun növü":{"wt":"İsrail dairələri{{!}}Dairə"},"region":{"wt":"Hayfa dairəsi"},"cədvəldə region":{"wt":"[[Hayfa dairəsi (İsrail)|Hayfa dairəsi]]"},"rayonun növü":{"wt":""},"rayon":{"wt":""},"cədvəldə rayon":{"wt":""},"icmanın növü":{"wt":""},"icma":{"wt":""},"cədvəldə icma":{"wt":""},"daxili bölgüsü":{"wt":""},"başçı növü":{"wt":"[[Mer]]"},"icra başçısı":{"wt":"Yona Yahav"},"yaranma tarixi":{"wt":"[[1761]]"},"ilk məlumat":{"wt":""},"əvvəlki adı":{"wt":""},"statuslu":{"wt":"1877"},"sahəsi":{"wt":"63.67"},"quru sahəsi":{"wt":""},"su sahəsi":{"wt":""},"hündürlük növü":{"wt":""},"YM mərkəzinin hündürlüyü":{"wt":""},"iqlimi":{"wt":""},"rəsmi dili":{"wt":""},"əhalisi":{"wt":"278 903"},"siyahıyaalma ili":{"wt":"2016"},"sıxlığı":{"wt":"4223.9"},"aqlomerasiya":{"wt":"1 048 900"},"milli tərkibi":{"wt":"[[yəhudilər]]: 81.2% [[ərəblər]]: 9.8% [[druzlar]]: 0.1% digərləri: 8.9%"},"dini tərkib":{"wt":""},"etnoxronim":{"wt":""},"saat qurşağı":{"wt":"+2"},"DST":{"wt":"+3"},"telefon_kodu":{"wt":"+972 4"},"poçt_indeksi":{"wt":""},"poçt indeksləri":{"wt":"32XXX"},"nəqliyyat_kodu":{"wt":""},"identifikasiya növü":{"wt":""},"identifikasiya ədədi":{"wt":""},"Commons kateqoriyası":{"wt":"Haifa"},"rəsmi_saytı":{"wt":"[https://www.haifa.muni.il/Pages/default.aspx haifa.muni.il]"},"saytın dili":{"wt":""}},"i":0}}]}'>Şəhər Hayfa ivr. ‏חֵיפָה‏‎ ərəb. حَيْفَا‎ Bayraq Gerb 32°48′00″ şm. e. 34°59′00″ ş. u.HGYO{{#parsoid\u0000fragment:6}}[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=az&pagename=Hayfa&params=32_48_00_N_34_59_00_E_scale:100000_type:city H][https://maps.google.com/maps?ll=32.80000,34.98333&q=32.80000,34.98333&spn=0.1,0.1&t=h&hl=az G][https://yandex.ru/maps/?ll=34.98333,32.80000&pt=34.98333,32.80000&spn=0.1,0.1&l=sat,skl Y][https://www.openstreetmap.org/?mlat=32.80000&mlon=34.98333&zoom=12 O]"}}'/> Ölkə İsrail Dairə [[Hayfa dairəsi]] Mer Yona Yahav Tarixi və coğrafiyası Əsası qoyulub 1761 Yaşayış məntəqəsi statuslu 1877 Sahəsi 63.67 km² Mərkəzin hündürlüyü 475 m Saat qurşağı UTC+2 , yayda UTC+3 Əhalisi Əhalisi 278 903 nəfər (2016) Sıxlığı 4223.9 nəf./km² Aqlomerasiya 1 048 900 Milli tərkibi yəhudilər: 81.2% ərəblər: 9.8% druzlar: 0.1% digərləri: 8.9% Rəqəmsal identifikatorlar Telefon kodu +972 4 Poçt indeksi 33000 Digər haifa.muni.il Hayfa Vikianbarda əlaqəli mediafayllar Hayfa (İvritcə: חיפה; Ərəbcə: حيفا) — İsrailin şimalının ən böyük şəhəri və ölkənin üçüncü böyük şəhəridir. İsraildə sıx olaraq ərəb əhalisi yaşayan bir şəhərdir. Müqəddəs Kitablarda (Əhdi-i Atik, Tövrat) adı keçmişdir. Yəhudilər, Romalılar, Ərəblər, Səlibçilər, Osmanlılar Hayfanı idarə etmişlər. Kavalalı Mehmet Əli Paşanın şəhəri təkrar ələ keçirməsindən əvvəl Hayfa 1799-ci ildə Napalyon Bonapart tərəfindən işğal edilmişdir. Müqəddəs Kitablarda adı keçən Kermil Dağı Hayfadadır. Bu dağda xristianlıq, müsəlmanlıq və son olaraq Bahailik- üçün müqəddəs bir qalıq olan İlyas Peyğəmbərin mağarası da vardır. Həmçinin bu dağ yamaclarında Bəhai Dininin Dünya Mərkəzi ilə gözəlliyiylə tanınmış bağçaları və terraslar var. Əhalisi 278 903 nəfər (2016-cı il). Hayfada 1948-ci ildə 98 600 insan yaşayırdı. Hayfadakı Uri Michaeli Beynəlxalq Hava Limanı Təl-Əvivə və Eylata gündəlik sərnişin reysləri və Afina, Larnaka və Antalyaya müntəzəm uçuşlar həyata keçirir. Etimologiyası [redaktə | vikimətni redaktə et] Versiyalardan birinə görə, şəhərin adı ivrit dilində ‏חוף יפה‏‎ "xof yafe" — "gözəl sahildir" deməkdir[1]. Səlibçilər şəhərin adını İsa Məsihin çarmıxa çəkildiyi dövrdə yaşamış baş kahin Kayafanın adıyla bağlayırdılar[2]. Daha bir versiyaya görə, bu ad aramey dilində "xaffa"-"sahil" sözündən yaranıb (aramey dili daha əvvəl bu regionda geniş yayılmışdı). Tarixi [redaktə | vikimətni redaktə et] Hayfanın hələ Roma imperiyası dövründə əsası qoyulmuşdur. Talmud dövründə (III–V əsrlərdə) Hayfanın yerində çiçəklənən yəhudi qəsəbəsi mövcud idi. Səlibçilər dövründə (XI əsr) bura o vaxtlar üçün kifayət qədər böyük yaşayış məntəqəsi və əhəmiyyətli Aralıq dənizi limanı idi. Karmel dağında karmelçilərin ordeni yerləşirdi. 1880-ci illərin sonundan Hayfa böyük liman şəhəri və Fələstinin əsas dəniz qapıları olur. 1930-cu illərdə Hayfa qeyri-leqal immiqrasiyanın mərkəzi idi. Qeyri-leqal repatriant-yəhudilərin əksəriyyəti, həmçinin nasist Almaniyasından qaçqınlar Fələstinə Hayfa portu vasitəsilə çatırdılar. 1944-cü ilə yəhudilər həmin vaxt 128 min nəfər əhalisi olan Hayfanın əhalisinin əksəriyyətini təşkil edirdilər.[3] Qardaşlaşmış şəhərlər [redaktə | vikimətni redaktə et] Hayfa bələdiyyəsi qarşısında qardaşlaşmış şəhərlərin adları həkk olunmuş daş piltə Tarixlərin əsas mənbəyi — Hayfa bələdiyyəsinin rəsmi saytı (ing.). Odessa, Ukrayna — 13 sentyabr 1992-ci ildən. Boston, Massaçusets, ABŞ — 10 noyabr 1999-cu ildən. San-Fransisko, Kaliforniya, ABŞ — 1984-cü ildən[4]. Fort Lauderdeyl, Florida, ABŞ — 2002-ci ilin martından. Portsmut, Böyük Britaniya — 1962-ci ildən. Nyukasl, Böyük Britaniya — 30 iyun 1980-ci ildən. Xakni, London, Böyük Britaniya — 9 sentyabr 1968-ci ildən. Turin, İtaliya — 6 mart 1997-ci ildən[5]. Olborq, Danimarka — 25 dekabr 1972-ci ildən[6]. Antverpen, Belçika — 7 may 1986-cı ildən. Bremen, Almaniya — 1978-ci ildən. Düsseldorf, Almaniya — 1988-ci ildən. Mayns, Almaniya — 30 mart 1987-ci ildən. Erfurt, Almaniya — 6 fevral 2000-ci ildən. Marsel, Fransa — 1962-ci ildən. Limasol, Kipr Respublikası — 9 sentyabr 2000-ci ildən. Şanxay, Çin — 21 iyun 1994-cü ildən. Manila, Filippin — 22 mart 1971-ci ildən. Keyptaun, CAR[7]. Rosario, Argentina — 10 mart 1988-ci ildən. Sankt-Peterburq, Rusiya — 20 may 2008-ci ildən[8]. Həmçinin bax [redaktə | vikimətni redaktə et] İsrail İsrail dairələri Hayfa dairəsi İstinadlar [redaktə | vikimətni redaktə et] ↑ Winter, Dave. Israel Handbook: With the Palestinian Authority Areas. Footprint Travel Guides. səh. 560. 23 may 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 13 noyabr 2018. ↑ "Рабби Авдими из Хайфы" (rus). IsraelInfo.ru. 20 августа 2010 года. 2011-08-24 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-09-16. ↑ "Haifa Municipality – Aliya Web Site". .haifa.muni.il. 12 oktyabr 2013 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 13 oktyabr 2013. ↑ San-Fransisko Ensiklopediyası Arxivləşdirilib 2013-10-08 at the Wayback Machine (ing.) ↑ Turin Hayfa bələdiyyəsinin saytında qardaşlaşmış şəhər kimi qeyd edilməyib. Buradakı informasiyanın mənbəyi: http://www.comune.torino.it/relint/inglese/coordinamento/report05.pdf Arxivləşdirilib 2008-02-29 at the Wayback Machine (ing.). ↑ 25 dekabrda alyansın layihəsi təsdiqlənib; şəhərlərin qardaşlaşması haqqında müqavilə 1973-cü ilin yanvarında imzalanıb. ↑ Hayfa bələdiyyəsinin saytında Keyptaunun adı çəkilir, amma müqavilənin imzalanması haqqında heç bir şey deyilmir. 2006-cı ilin avqustuna olan məlumatlara görə bu iki şəhərin qardaşlaşması proqramı çərçivəsində heç bir fəaliyyət olmamışdır. ↑ MigNews saytındakı məlumata əsasən Arxivləşdirilib 2017-10-19 at the Wayback Machine (rus.). Xarici keçidlər [redaktə | vikimətni redaktə et] Hayfa şəhərinin rəsmi veb-saytı Places To Visit in Haifa Arxivləşdirilib 2014-08-09 at the Wayback Machine Haifa city – the complete guide to Haifa Arxivləşdirilib 2008-02-15 at the Wayback Machine İsrail şəhərləri 500.000+ şəhərlər Yerusəlim 100.000+ şəhərlər Tel-Əviv · Hayfa · Rişon LeZion · Aşdod · Beer-Şeva · Petax-Tıkva · Netanya · Holon · Bney Brank · Bat-Yam · Ramat-Qan · Aşkelon · Rexovot 50.000+ şəhərlər He…